Tin tức Tin tức/(Trường MN Tiên Phong)/Hoạt động chuyên môn/

Một số biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo.

        Trong công tác giáo dục trẻ mầm non thì việc cho trẻ làm quen với hoạt động khám phá khoa học (KPKH) là không thể thiếu. KPKH có tác dụng giáo dục và phát huy được tính sáng tạo về mọi mặt đối với trẻ như là: Ngôn ngữ, đạo đức, trí tuệ, thẩm mỹ, thể lực... Hoạt động KPKH là phương tiện để giao tiếp và làm quen với môi trường xung quanh để giao lưu và bày tỏ nguyện vọng của mình và đồng thời là công cụ của tư duy.

        Nhắc đến “Trẻ mầm non khám phá khoa học”, chắc hẳn mọi người rất ngạc nhiên và tự hỏi trẻ mầm non chứ có phải học sinh phổ thông đâu mà khám phá khoa học. Vì trong chúng ta luôn sẵn một ý nghĩ rằng khoa học là cái luôn cần đến nhiều tri thức và phải luôn sáng tạo. Thế nhưng, nếu suy nghĩ theo hướng khoa học là tìm hiểu những kinh nghiệm trong cuộc sống hàng ngày dành cho trẻ mầm non. Và thí nghiệm khoa học dành cho trẻ em không phải là kiến thức khoa học mà qua đó trẻ học cách tìm hiểu về khoa học, biết suy đoán, phân tích và nêu kết quả theo suy nghĩ thì chúng ta sẽ nhận thấy khoa học không phải là cái gì đó quá khó và xa vời với trẻ. Sau đây là một số biện pháp nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động khám phá khoa học cho trẻ mẫu giáo.

           Lập kế hoạch hoạt động khám phá khoa học:

        Trẻ mầm non ngay từ lứa tuổi nhà trẻ đã rất thích phám phá mọi thứ xung quanh mình nhưng do khả năng chú ý, nhận thức của trẻ chưa phát triển, trẻ chưa chú ý đến những chi tiết của đối tượng. Một số trẻ lại không gọi tên được những sự vật mà mình nhìn thấy. Các hoạt động được lựa chọn phải đảm bảo cho tất cả trẻ đều được tham gia và kết hợp ở ba hình thức: cả lớp, theo nhóm và cá nhân. Bên cạnh kế hoạch hoạt động chung cần dự kiến trẻ nào sẽ được hỏi trước, trẻ nào hỏi sau và xác định mục đích hỏi trẻ. Đối với những trẻ còn yếu thì giáo viên đưa ra những câu hỏi và bài tập vận động đơn giản; đối với những trẻ có nhận thức sẽ được trả lời hoặc thực hiện những bài tập phức tạp hơn, còn có những trẻ cần được bổ sung kịp thời, tập luyện kỹ năng… làm như vậy trẻ nào cũng được tham gia vào hoạt động, không còn trẻ thụ động, kích thích sự hứng thú cũng như huy động tối đa các giác quan của trẻ tham gia. Kế hoạch tổ chức hoạt động KPKH cho trẻ cần có tính hệ thống từ đơn giản đến phức tạp đồng thời mở ra một hướng khám phá mới cho hoạt động tiếp theo.

         Xây dựng môi trường hoạt động có tính mở, kích thích trẻ tìm tòi khám phá:

        Trẻ mẫu giáo học thông qua chơi vì vậy mà đồ dùng, đồ chơi là không thể thiếu. Trong lớp học cần có các nguyên vật liệu đa dạng phù hợp về kích thước, màu sắc, chất liệu, chủng loại… Tùy vào nội dung, đồ dùng để tổ chức hoạt động KPKH theo nhóm, cá nhân hoặc cả lớp. Các hoạt động được tiến hành như chơi các trò chơi để gây hứng thú qua đó trẻ học qua chơi. Trong khi sắp xếp môi trường lớp học khuyến khích trẻ cùng tham gia nhằm gợi trí tò mò của trẻ: nên để cái cân ở đâu? Chai đựng nước và gáo múc để ở chỗ nào?… Việc sắp xếp, bố trí các đồ dùng, phương tiện khoa học có tính mở kích thích trẻ khám phá. Các đồ dùng đồ chơi phương tiện cần được bổ sung thay thế và để ở vị trí dễ lấy, dễ cất. Những đồ dùng nặng cần đươc để trên mặt sàn, những đồ dùng gồm nhiều bộ phận cần được để theo bộ với nhau; lựa chọn cái để ở khu vực trong lớp, cái để ở ngoài hiên, chỗ chơi với cát nước… Việc bố trí tranh ảnh, sản phẩm của trẻ sau các hoạt động khám phá do cô và trẻ cùng làm hoặc dưới sự gợi ý của cô luôn thu hút sự chú ý tham gia của trẻ và ngày tạo ra nhiều sản phẩm đẹp mang tính thẩm mỹ kích thích trẻ hoạt động.

         Sử dụng tình huống có vấn đề phù hợp, kích thích trẻ tham gia tich cực vào hoạt động KPKH:

         Trong quá trình tổ chức KPKH giáo viên sử dụng các tình huống nảy sinh trong quá trình trẻ tham gia hoạt động và sử dụng tình huống đó để gợi mở, khuyến khích trẻ tích cực tìm tòi, suy nghĩ cách giải quyết. Ví dụ: trong khi tổ chức cho trẻ chơi với nước hỏi trẻ về 3 loại thìa thì nhựa, thìa inox, thìa nhôm thìa nào nặng hơn? Làm thế nào để biết điều đó?; trẻ nêu ý tưởng của mình. trẻ sẽ dự đoán xem điều gì xảy ra khi thả những chiếc thìa vào chậu nước. Nếu cho đất nặn vào chiếc thìa nhựa và thả xuống nước thì điều gì sẽ xảy ra? Vì sao? Cho trẻ thực hiện khám phá và so sánh với kết quả dự đoán ban đầu. Tùy theo từng tình huống cụ thể, hình thức thảo luận có thể khác nhau: theo nhóm, cá nhân hoặc cả lớp sau đó cô và trẻ cùng quyết định các phương án giải quyết. Trong qúa trình trẻ hoạt động cô khuyến khích tạo cơ hội cho mọi trẻ được tham gia giải quyết tình huống. Dựa trên khả năng của trẻ cô sẽ tăng dần độ khó của tình huống và sẽ khuyến khích trẻ tham gia giải quyết ở mức độ cao hơn. Trong khi trẻ tham gia giải quyết tình huống cô luôn cho trẻ tự tiến hành để trẻ nhận ra kết quả, quá trình trải nghiệm này có ý nghĩa rất lớn đối với trẻ giúp trẻ nhận thức về thế giới xung quanh ngày càng phong phú.

         Cho trẻ làm thí nghiệm đơn giản, phù hợp:

         Đối với các nội dung khám phá môi trường tự nhiên giáo viên tổ chức cho trẻ làm các thí nghiệm để trẻ được thực hành trải nghiệm. Ví dụ: Trong giờ làm quen với nước: Cho trẻ làm thí nghiệm Nước có thể chuyển màu: Cô gây chú ý cho trẻ nước có thể chuyển thành màu khác được không? Làm thế nào để nước có thể chuyển màu? Cho trẻ chọn màu thực hành theo sở thích sau đó hòa màu vào nước, khuấy nhẹ và quan sát nước chuyển màu. Tùy thuộc vào loại màu mà trẻ chọn; Cô tiếp tục đưa câu hỏi: nếu cùng lúc hòa 2 màu vào nước thì điều gì sẽ xảy ra? Trẻ làm thử và quan sát rút ra kết luận: màu xanh + màu vàng sẽ thành màu xanh lá cây, màu xanh sẫm + màu đỏ thành màu tím, màu xanh sẫm + màu trắng thì thành màu xanh nhạt. + Đối với nước có thể cho trẻ làm thí nghiệm: nước chuyển vị (từ không vị  ngọt vừa  ngọt nhiều; không vị  chua ít  chua nhiều); với nước nóng nước đá nước nguội trẻ quan sát nước nào bốc hơi điều gì xảy ra nếu cho nước nóng vào nước thường nước đá vào nước nóng. Cho trẻ kiểm tra nhiệt độ của từng loại nước; nước có thể hòa tan và không hòa tan các chất. Có muối, đường, bột đậu xanh, bột sắn, cát sỏi, đá  trẻ làm thí nghiệm xem cái gì sẽ tan, không tan trong nước, cái gì tan ít, cái gì tan nhiều…

     

 Về các hiện tượng tự nhiên khuyến khích trẻ thực hành, đặt ra các câu hỏi rồi cùng thảo luận, tìm ra câu trả lời theo ý hiểu của trẻ. Với các thí nghiệm khó hơn như “khám phá hiện tượng mưa” cô cùng trẻ tìm ra kết luận sau đó cô giới thiệu cho trẻ hiểu các nguyên nhân: Cho trẻ quan sát hiện tượng trời sắp mưa, đang mưa, sau khi mưa tạnh và hỏi trẻ: Các hiện tượng có gì khác nhau? Khác nhau như thế nào? Tại sao có sự khác nhau đó? Sau đó cô cho trẻ xem băng hình về các kiểu mưa: mưa rào, mưa phùn, mưa bóng mây, mưa khi giông bão… để mở rộng biểu tượng, giúp trẻ hiểu rõ hơn về hiện tượng mưa. Ngoài ra có thể sử dụng kết quả thí nghiệm đã thực hiện trước đó để trẻ nhận xét, so sánh, rút ra kết luận. VD: Tận dụng kết quả của thí nghiệm gieo hạt (trẻ biết được cây có thể nảy mầm trong đất ẩm) để làm thí nghiệm cây cần ánh sáng (bằng cách úp 1 chậu vào 1 cây và cây khác giữ nguyên để so sánh kết quả 2 cây sau 3 – 5 ngày).

        Tổ chức cho trẻ khám phá khoa học thông qua lao động:

       Lao động là một trong các hình thức tổ chức giáo dục quan trọng cho trẻ trong trường mầm non, đây là một hoạt động được trẻ nhỏ ưa thích, trong quá trình tham gia lao động trẻ sẽ tự tích lũy được các kinh nghiệm. Có thể tổ chức cho trẻ chăm sóc cây ở góc thiên nhiên như xới đất, nhổ cỏ, nhặt lá úa cho cây… qua quá trình hoạt động đó trẻ thấy mình gần gũi với thiên nhiên hơn, hăng hái, sảng khoái khi bước tiếp vào hoạt động khác.

        Tổ chức hoạt động khám phá khoa học là một nội dung cơ bản trong chương trình Giáo dục mầm non có vai trò quan trọng trong việc hình thành và phát triển các kỹ năng nhận thức, phát triển các giác quan, kích thích nhu cầu và hứng thú nhận thức của trẻ mẫu giáo. Tổ chức tốt hoạt động khám phá khoa học sẽ góp phần tích cực vào việc giải quyết các mục tiêu đặt ra trong lĩnh vực giáo dục phát triển nhận thức thỏa mãn nhu cầu ham hiểu biết, tích cực tìm tòi, khám phá, trải nghiệm của trẻ./.

Tin cùng chuyên mục

Xem thêm