tin tức-sự kiện

Người Mông trẻ nổi tiếng ở Sapa

Người Mông trẻ nổi tiếng ở Sapa

(GDTĐ) - Chúng tôi gặp Tẩn Thị Shu và Giàng Thị Lang ở hai sự kiện khác nhau. Một người được vinh danh trên Forbes Vietnam năm 2016 và một người có tên trong cuốn sách “Con gái bà Triệu”. Họ đều rất trẻ, tuổi từ 26-30, sống sau những mỏm núi ở Sapa và đều có gần 20 năm làm hướng dẫn viên du lịch. Giờ đây, họ là những giám đốc người Mông nổi tiếng ở Sapa…

Lời “cảm ơn” và cô gái Forbes

“Năm 2007, cô gái dân tộc Mông Tẩn Thị Shu khi đó 21 tuổi thành lập Sapa O’Chau- cơ sở du lịch đầu tiên của người Mông tại xã Lao Chải (Sapa) theo mô hình du lịch cộng đồng. Sau hơn tám năm hoạt động, Sapa O’Chau đã mở rộng từ du lịch thiện nguyện sang kinh doanh đồ uống, hàng thổ cẩm tại Sapa”.

Tẩn Thị Shu và giải thưởng Forbes

Đó là lời giới thiệu về Tẩn Thị Shu được đăng tải trên trang web của Forbes Vietnam sau khi cô gái dân tộc Mông này lọt danh sách “30 Under 30”. Tẩn Thị Shu gây bất ngờ cho nhiều người khi vinh dự trở thành cô gái dân tộc duy nhất lọt vào ba CEO nữ tuổi trẻ tài cao của Forbes Việt Nam năm 2016. Bởi như bao bạn bè khác ở Lao Chải, Shu lớn lên trong sự nghèo khó và vất vả. Nhà đông anh em nên Shu chỉ được học đến lớp 3 rồi phải theo mẹ xuống chợ bán hàng cho khách du lịch. Những ngày tháng non nớt ấy, Shu tự học chữ, tự học tiếng Anh và làm hướng dẫn viên.

Trong ký ức của cô giám đốc người Mông, tuổi ấu thơ của cô thực sự là một quá khứ nhọc nhằn. Số tiền kiếm được từ việc bán hàng chẳng đáng là bao (chỉ từ 10 - 20 nghìn đồng/ngày, thậm chí có ngày không bán được đồng nào) nên việc sinh hoạt rất kham khổ. Ban đêm Shu chỉ dám thuê gầm cầu thang để ở. Thức ăn cũng chỉ dám gọi cơm với rau, thậm chí những lúc hết tiền, cô còn phải ăn thức ăn thừa do khách bỏ lại. Bán hàng được một thời gian, Shu tham gia vào công việc hướng dẫn viên du lịch.

Công việc hướng dẫn viên tuy nhẹ nhàng hơn, nhưng do cô không được học hành nên được trả lương rất ít, chỉ bằng khoảng 1/5 so với những người được đào tạo. Hơn nữa, Shu là người dân tộc thiểu số sống khá sâu trong rừng, nên thường xuyên bị đối xử không tốt. Cô nhớ lại, có lần lên xe cùng đoàn khách du lịch, cô bị lái xe mắng rất thậm tệ: “Cái con dân tộc này, chúng mày hôi lắm. Ngồi xuống dưới cùng mau, ngồi cẩn thận không bẩn hết xe ông”. Những lời lẽ cay độc ấy hệt như vết dao sắc lẹm cứa vào lòng cô gái mới lớn. Chính trong những ngày gian khổ ấy đã thôi thúc cô làm một việc gì đó cho chính mình và cho cộng đồng của mình.

Năm 2007, Tẩn Thị Shu quyết tâm thành lập cơ sở du lịch đầu tiên của người Mông tại xã Lao Chải (Sapa) theo mô hình du lịch cộng đồng có tên là Sapa O’Chau (“O’Chau” trong tiếng Mông là “Cảm ơn”). Ban đầu, cô tập hợp người thân trong gia đình và bạn bè cùng đứng ra lập doanh nghiệp với số vốn có vài triệu đồng. Muôn vàn khó khăn, nhiều lúc Sapa O’Châu tưởng chừng rơi vào bế tắc do Shu thiếu kinh nghiệm lãnh đạo cũng như quản lý kinh doanh và hết tiền để duy trì hoạt động...

Năm 2011, công ty của Shu may mắn được trung tâm hỗ trợ sáng kiến phục vụ cộng đồng (CSIP) và KOTO Quốc tế hỗ trợ nâng cao năng lực quản lý. Sau khi được tham gia vài khóa đào tạo, cô đã có kiến thức để tiếp tục phát triển mô hình du lịch sáng tạo của mình.

Không chỉ được biết đến là một cô gái thành công trong lĩnh vực du lịch mà Shu còn có một tấm lòng cao cả. Đã từng trải qua cuộc sống khó khăn, chật vật nên Shu thấu hiểu được những người cùng cảnh ngộ. Vậy nên trong suốt khoảng thời gian lập nghiệp Shu vẫn luôn giúp đỡ trẻ em địa phương để các em có cơ hội đến trường cũng như có một cuộc sống, tương lai ổn định hơn.

Với những nỗ lực không biết mệt mỏi của mình, Sapa O’châu của Giám đốc Tẩn Thị Shu đã đạt được nhiều thành tựu đáng kể. Hiện, Sapa O’châu đã thành lập được một trung tâm cung cấp lớp học cho khoảng 40 em học sinh và hỗ trợ sinh hoạt cho gần 80 em. Không dừng lại ở đó, năm 2012 Sapa O’châu tiếp tục mở thêm dịch vụ lữ hành, kinh doanh đồ uống, hàng thổ cẩm như một cách tạo nguồn thu bền vững, doanh thu lên đến hàng tỉ đồng.

Chỉ cần tin là mình làm được

Cũng như Tẩn Thị Shu, Giàng Thị Lang (thôn Bản Xài, xã Nặm Xài, Sapa, Lào Cai), cô gái dân tộc Mông sinh năm 1990 này cũng phải dừng việc học khi mới 11 tuổi. Kịp học hết lớp 5, do hoàn cảnh gia đình khó khăn, lại thêm một phần do quan niệm con gái không cần biết chữ, Giàng Thị Lang đã phải nghỉ học ở nhà làm nương rẫy cùng gia đình và theo mẹ đi bán hàng rong tại thị trấn Sapa, cách nhà Lang đến 33km.

Giàng Thị Lang: Không muốn bà con đánh mất đi văn hóa truyền thống mà chỉ muốn họ hiểu được những gì đang diễn ra trên thế giới

Dù không có cơ hội được đến trường, nhưng Lang vẫn quyết tâm học chữ. Theo mẹ lên thị trấn bán hàng, được tiếp xúc với nhiều khách nước ngoài, Lang tự mày mò học tiếng Anh, cô nói tiếng Anh chuẩn. Bởi vậy mà Lang nhanh chóng trở thành một hướng dẫn viên du lịch bản địa thực thụ khi chỉ mới 12, 13 tuổi. Cô chia sẻ: “Chúng tôi sống cuộc đời rất khác so với cuộc sống của người Kinh. Khi còn nhỏ, con trai và con gái không được đối xử công bằng. Chúng tôi làm việc vất vả hơn con trai. Chính vì vậy chúng tôi phải tìm cách riêng để trưởng thành”.

Cô nhớ những ngày còn bé 5-6 tuổi Sapa mùa lạnh, cái giá lạnh cắt da, cắt thịt của vùng núi cao, cô cùng mẹ và các chị em trong nhà phải vượt qua bao triền núi cao uốn lượn vào trung tâm thị trấn để bán hàng. Họ phải lặn lội từ 3-4h sáng. Trời mù mịt sương giăng, cách 5-10m không thấy được chiếc xe máy chạy phía trước. Ngày nắng cũng như ngày mưa hay sương mù lạnh giá, những phụ nữ Mông đều có mặt ở thị trấn từ rất sớm. Thế nên tính đến thời điểm hiện tại, Lang đã đi làm được gần 20 năm. Và có lẽ bởi quá vất vả nên những người phụ nữ trong gia đình cô đều mạnh mẽ và có máu làm kinh doanh. Chị gái Lang cũng khởi nghiệp với cửa hàng đầu tiên của người Mông, bán những sản phẩm thủ công truyền thống. Còn Giàng Thị Lang, khao khát muốn thay đổi cuộc sống, tìm kiếm thêm những cơ hội cho bản thân. Bươn chải sớm, vốn sống dày dặn và khả năng ngoại ngữ tốt, Giàng Thị Lang tự mở một công ty mang tên Real Sapa do 100% người dân tộc vận hành.

Hoạt động chính của công ty gồm cung cấp dịch vụ du lịch trọn gói và sản xuất nông sản sạch cung cấp ra thị trường Sapa, Lào Cai. Cô kết hợp cả việc sản xuất nông sản sạch với làm du lịch, khách đến với homestay của Lang sẽ được trải nghiệm công việc làm vườn cùng với bà con. Với Real Sapa, Lang đã kết hợp kinh nghiệm của mình trong vai trò một hướng dẫn viên du lịch mạo hiểm với tầm nhìn hướng tới sự phát triển của cộng đồng dân cư Sapa thông qua hoạt động du lịch và sản xuất hoa quả sạch, nói không với các chất hóa học. Không ngại khó, cô gái trẻ đi khắp nơi mua các loại giống cây phù hợp, học kỹ thuật trồng cây về trồng thử nghiệm. Sau 1 thời gian, Lang mạnh dạn vay thêm vốn và mở rộng thêm quy mô vườn cây xung quanh homestay. Đến nay Real Sapa mang lại cho Giàng Thị Lang nguồn thu nhập không hề nhỏ. Chỉ tính riêng nhu nhập từ vườn cây mỗi năm cũng lên đến 400-500 triệu đồng, tổng thu từ hoạt động dẫn tour mạo hiểm, dịch vụ homestay mỗi năm cô gái trẻ thu được cả gần tỷ đồng trong tay. Không chỉ vậy, hiện công ty của Lang cũng đang tạo công ăn việc làm cho hàng chục phụ nữ khác trong bản.

Lang cho biết, từ ngày có thêm vườn cây, được trực tiếp tham gia làm vườn, lượng khách đến cũng nhiều hơn. Cô tự hào chia sẻ: “Tại thời điểm này, chúng tôi là những người đầu tiên và duy nhất trồng cây ăn quả hữu cơ tại Sapa. Trước đó người dân nơi đây chủ yếu chỉ trồng ngô và lúa nương vì vậy vẫn phải tiêu thụ hoa quả từ miền Nam hoặc Trung Quốc nhập về. Trong khi đó, thời tiết ở Sapa rất thuận lợi, có nhiều loại cây ăn quả như thanh long, dưa hấu, cam có thể phát triển rất tốt ở đây. Chúng tôi nhặt phân trâu trên đường để làm phân bón, hoàn toàn không sử dụng các loại phân bón hóa học và thuốc trừ sâu”.

Giàng Thị Lang kể, có không ít khó khăn từ thủ tục hành chính trong những ngày đầu, chi phí thuê đất đai đắt đỏ, Lang phải chạy vạy khắp nơi. Đến khi vườn cây cho thu hoạch, sản phẩm tung ra thị trường lại đối mặt với sự ngờ vực “hàng Tàu mác Việt” do trước nay đồng bào dân tộc Mông chưa có ai trồng cây ăn trái. Từng bước xây dựng thương hiệu cho riêng mình, đến nay sản phẩm nông nghiệp của Real Sapa trở thành mặt hàng được ưa thích tại Sapa. Song do điều kiện địa lý trắc trở, nên quá trình phân phối sản phẩm cũng gặp không ít khó khăn. Dù vậy Giàng Thị Lang vẫn tràn đầy quyết tâm: “Dù khó đến mấy, chỉ cần mình tin là mình làm được”. Người phụ nữ trẻ còn tiếp tục phát triển với tham vọng cung cấp hoa quả sạch không chỉ cho Sapa, Lào Cai mà sẽ trở thành nguồn cung cấp hoa quả sạch cho toàn miền Bắc song song với phát triển dịch vụ du lịch mạo hiểm.

Điều đặc biệt ở Giàng Thị Lang không chỉ là kết hợp nông nghiệp và du lịch, mà ở ý tưởng trở thành doanh nhân xã hội. Lợi nhuận thu về từ hoạt động của Real Sapa được Lang tái đầu tư mở rộng diện tích trồng cây ăn trái và giúp đỡ các hộ nghèo trong bản cùng phát triển mô hình này. Nhờ có mô hình của Lang, hiện nay một số gia đình trong bản cũng bắt đầu học theo và thu được nguồn lợi lớn, sử dụng hiệu quả nhân lực lúc nhàn rỗi. Nói về mơ ước của mình, Giàng Thị Lang cho biết, cô không chỉ hy vọng có thể chu cấp kinh tế cho gia đình mà còn muốn cải thiện cuộc sống của những người dân nghèo trong bản và cả cộng đồng… Bởi theo cô: “Chúng tôi đi làm và biết được những gì đang diễn ra trên thế giới, nhưng ông bà, bố mẹ chúng tôi, họ không hiểu được và họ cũng không muốn thay đổi văn hóa của họ. Bởi rất nhiều người dân ở đây đều không nghĩ gì xa xôi, chỉ sống cho hiện tại, sống hôm nay không biết tới ngày mai. Tôi không muốn họ đánh mất đi văn hóa truyền thống mà chỉ muốn họ hiểu được những gì đang diễn ra trên thế giới mà thôi”…

Uyên Na - nguồn: Tạp chí Giáo dục Thủ đô số 99, tháng 3/201

Tác giả: TNH

Xem thêm

Cách cài kí hiệu đồng dạng trong Microsoft Word và ứng dụng MathType 6.9 Full Crack
Toán 9 - Các dạng toán hình học hay gặp trong đề thi vào lớp 10 môn Toán tiết 1
Bất đẳng thức côsi Phần 4
Bất đẳng thức côsi Phần 1
Bất đẳng thức côsi Phần 3