tin tức-sự kiện

Hà Nam: Nhận bằng xếp hạng di tích lịch sử cấp Quốc gia Trận địa pháo phòng không Lam Hạ

Hà Nam: Nhận bằng xếp hạng di tích lịch sử cấp Quốc gia Trận địa pháo phòng không Lam Hạ

  06:00 - 03/10/2016  

GiadinhNet - Đã 50 năm trôi qua, nhưng ký ức về 10 cô gái Lam Hạ ngày ấy đã ngã xuống vì quê hương, đất nước vẫn còn nguyên vẹn trong lòng những người thân, đồng đội và người dân mảnh đất Lam Hạ anh hùng.

Đền thờ 10 nữ dân quân pháo phòng không Lam Hạ

Mười bông hoa thép

Chúng tôi trở lại mảnh đất Lam Hạ (TP Phủ Lý, Hà Nam) đúng dịp kỷ niệm 50 năm ngày mà 10 cô gái kiên cường, quả cảm đã nằm xuống đất mẹ trong cuộc chiến chống Mỹ bảo vệ Tổ quốc. Họ, 10 người con của vùng đất Lam Hạ (Hà Nam) đã ra đi khi tuổi mới đôi mươi, chưa kịp biết yêu, chỉ có khát khao và những ước mơ của tuổi trẻ.

Người đầu tiên chúng tôi tìm gặp là bà Trương Thị Nhàn, Trung đội trưởng chiến đấu năm xưa trong lễ kỷ niệm 50 năm ngày mất của 10 cô gái Lam Hạ. Bà Nhàn cho biết, trong thời kỳ chiến tranh phá hoại của đế quốc Mỹ, Lam Hạ là một xã có nhiều tuyến đường giao thông quan trọng chạy qua như: Quốc lộ 1A, đường sắt Bắc Nam, tuyến đê chiến lược Bắc Châu Giang chạy dọc qua nhiều thôn, xã. Vì vậy, xã Lam Hạ là một trọng điểm đánh phá ác liệt nhất của không quân Mỹ trên địa bàn tỉnh Hà Nam giai đoạn (1965-1972).

Ngày ấy, Đại đội phòng không dân quân Lam Hạ được bố trí trận địa tại thôn Đình Tràng (xã Lam Hạ), phối hợp với bộ đội chủ lực như: Tiểu đoàn 6, trung đoàn 250 của Tỉnh đội Nam Hà bảo vệ 2km đường Quốc lộ 1A, 3km đường sắt Bắc - Nam chạy qua địa bàn; bảo vệ 3km đê Châu Giang, đê sông Đáy; bảo vệ cầu Phủ Lý, xây dựng các trận địa pháo phòng không 37 ly, 57 ly, 100 ly trên địa bàn xã, củng cố địa bàn vận chuyển phương tiện kỹ thuật, đạn dược, cứu chữa kịp thời thương bệnh binh.

Mặc dù thời gian trôi qua đã lâu nhưng bà Nhàn vẫn nhớ như in họ tên, năm sinh, năm mất của 10 cô gái Lam Hạ ngày ấy. “Lúc đó các cô dân quân chỉ khoảng 16-20 tuổi, hi sinh ở các trận địa khác nhau: Tại trận địa pháo 37 ly, ngày 1/10/1966 có 6 người hy sinh gồm: Cô Đinh Thị Tâm (SN 1948), Trần Thị Tuyết (SN 1947), Phạm Thị Lan (SN 1944), Vũ Thị Phương (SN 1943), Nguyễn Thị Thu (SN 1948) và Nguyễn Thị Thi (SN 1950). Trên trận địa pháo 57 ly, ngày 2/10/1966, cô Đặng Thị Chung (SN 1944) hy sinh. Còn trận địa pháo 100 ly, ngày 9/10/1966 có cô Nguyễn Thị Thuận (SN 1948), Trần Thị Thẹp (SN 1944) và cô Nguyễn Thị Oánh (SN 1942) cũng anh dũng hy sinh”.

Nhớ lại cái ngày 1/10 ấy, khi trận chiến giữa ta và địch đang trong thời điểm quyết liệt thì khẩu đội 1 và 2 của trận địa pháo phòng không 37 ly bị hết đạn. Bà Nhàn cùng đồng đội vội chạy đi tiếp đạn, khi về đến khẩu đội 4 thì nghe tiếng bom nổ trùm lên khẩu đội 1 và khẩu đội 2. Lúc này có 6 cô gái đang trực chiến tại đây. Khi bà Nhàn và mọi người về được đến nơi thì thi thể của 6 người đã bị bom xé nát, máu của họ đã hòa quyện với đất.

Trong các ngày 2 và 9/10, 4 cô gái khác đã hy sinh anh dũng.

10 người con anh hùng

Chúng tôi đến thăm gia đình cụ Bạch Thị Thân (85 tuổi), chị dâu Liệt sĩ Nguyễn Thị Thu và Liệt sĩ Nguyễn Thị Thi ở thôn Đình Tràng, Lam Hạ. Cụ Thân nhớ lại: “Hôm đó vào ngày 1/10/1966, đế quốc Mỹ 3 lần ném bom xuống trận địa, lần thứ 3 là ác liệt nhất. Lúc đó, con gái lớn nhà tôi chạy về báo tin cho gia đình biết, cô Thu đã hy sinh ngay trên mâm pháo. Còn cô Thi bị đứt một chân đang được đưa đi cấp cứu. Nhưng nỗi đau mất cô Thu chưa nguôi ngoai thì đến chiều cùng ngày, gia đình lại nhận tin cô Thi ra đi mãi mãi. Lúc hy sinh, cô Thu 18 tuổi và cô Thi 16 tuổi.

Cùng có mặt trong lễ tưởng niệm 10 cô gái Lam Hạ, ông Nguyễn Đình Tuế (em trai Liệt sỹ Nguyễn Thị Oánh) lần giở trong tủ lấy cho chúng tôi xem chiếc gối thêu tay hình đôi chim bồ câu và 2 trái tim lồng vào nhau - kỷ vật còn giữ lại được của chị gái. Ông Tuế bồi hồi kể: “Chiếc áo gối này là của chị Oánh đan. Gối chưa kịp hoàn thiện thì chị đã ra đi mãi mãi. Thương chị bao ước mơ của tuổi trẻ đều dang dở. Chị đã ra đi khi đang ở độ tuổi đẹp nhất đời người”.

Hồi tưởng lại những ký ức hào hùng ấy, bà Trương Thị Quyến, người từng tham gia chiến đấu ở mặt trận pháo Lam Hạ xúc động cho biết: “Ngày ấy, chiến tranh khốc liệt và dữ dội lắm, nhưng các chị em chúng tôi vẫn quyết tâm dùng xương máu của mình bảo vệ từng tấc đất của quê hương, đất nước…”.

Khi chúng tôi gợi ý muốn nghe lại câu chuyện hào hùng ngày xưa bà Quyết ngậm ngùi cho biết: Hôm đó là ngày 1/10/1966, khoảng 6h sáng có hai máy bay từ hướng 14 (hướng thị trấn Đồng Văn) bay vào Phủ Lý do thám, chỉ ít phút sau máy bay cường kích kéo đến, với nhiều tốp, nhiều lượt, nhiều hướng, chúng lượn quanh bầu trời và hướng thẳng mục tiêu vào trận địa pháo phòng không Lam Hạ và cầu quân sự Phủ Lý. Trận không kích này, diễn ra làm 3 đợt. Đáng chú ý là đợt 3, đế quốc Mỹ gặp sự đáp trả quyết liệt của pháo phòng không của ta nên đã trút bom, rốc-két như mưa xuống trận địa. Và thứ 3 này, 6 bạn của tôi đã mãi nằm lại với đất là: Thu, Thi, Tâm, Tuyết, Lan, Phương. Chỉ vừa trước đó ít phút, chúng tôi còn hô to: “Ngắm bắn! Bắn!” thế mà giờ 6 đứa bạn đã bỏ chúng tôi về với đất mẹ. Rồi ở các địa điểm khác của trận địa, chúng tôi lại mất thêm cô Thẹp, Thuận, Oánh, Chung.

Đã 50 năm trôi qua, nhưng những gì mà 10 cô gái của chúng ta làm được cho mảnh đất này quê hương này chưa bao giờ phai. Từng trang sử của Lam Hạ hôm nay đều có dấu ấn của các cô- mười bông hoa thép sống hết mình cho Tổ quốc.

Tối ngày 2/10, Kỷ niệm 50 ngày hy sinh của 10 nữ dân quân Lam Hạ, tại Quảng trường Nhà Văn hóa tỉnh Hà Nam, Bộ VHTT&DL đã trao bằng Bằng xếp hạng di tích văn hóa cấp Quốc gia cho Trận địa pháo phòng không Lam Hạ trong chương trình“Mười bông hoa thép trên vùng đất Lam Hạ anh hùng”. Trong đó, đền thờ 10 nữ dân quân phòng không thuộc quần thể Khu di tích văn hóa tâm linh Lam Hạ của tỉnh Hà Nam.

Đức Biên

 

 

 

 

 

Tối ngày 2/10, tại Quảng trường Nhà văn hóa tỉnh Hà Nam đã diễn ra Chương trình nghệ thuật “Mười bông hoa thép trên vùng đất Lam Hạ anh hùng” và lễ đón nhận Bằng xếp hạng di tích lịch sử cấp Quốc gia Trận địa pháo phòng không Lam Hạ” nhằm kỷ niệm 50 năm ngày hy sinh anh dũng của mười nữ dân quân Lam Hạ (1/10/1966-1/10/2016).

Dự Chương trình nghệ thuật có các đồng chí Đinh Thế Huynh, Ủy viên Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư; Vương Đình Huệ, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Chính phủ; Trương Thị Mai, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng Ban Dân vận T.Ư; Nguyễn Hòa Bình, Bí thư T.Ư Đảng, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao; Đặng Thị Ngọc Thịnh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch nước; đại diện các ban, bộ, ngành T.Ư, các tỉnh, thành phố trong cả nước; các cựu dân quân từng tham gia chiến đấu trên trận pháo Lam Hạ và đông đảo quần chúng nhân dân.Chương trình nghệ thuật “Mười bông hoa thép trên vùng đất Lam Hạ anh hùng” do Báo Nhân Dân, Đài truyền hình Việt Nam phối hợp với tỉnh Hà Nam tổ chức. Chương trình nhằm tưởng nhớ, tri ân những cống hiến, hy sinh của các dân quân Lam Hạ, những anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Bên cạnh đó nhằm giáo dục và phát huy truyền thống anh hùng cách mạng của dân tộc.

Xã Lam Hạ xưa (nay là phường Lam Hạ, TP Phủ Lý) là một trọng điểm giao thông quan trọng, trên tuyến đường huyết mạch từ hậu phương miền Bắc, chi viện sức người, sức của cho tiền tuyến miền Nam, đã trở thành mục tiêu đánh phá ác liệt của kẻ địch. Để bảo vệ Thị xã Phủ Lý và những vùng lân cận.Phát biểu tại buổi lễ, Nhà báo Thuận Hữu, Ủy viên TƯ Đảng, Tổng Biên tập báo Nhân Dân, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam nhấn mạnh: “Địa danh Lam Hạ là nơi ký ức không thể nào quên về một thời đạn bom khốc liệt, trong những năm tháng chống Mỹ cứu nước của nhân dân ta.

Ngày 5/8/1965 Đại đội dân quân phòng không xã Lam Hạ được thành lập gồm 87 người. Trong những ngày đầu cuộc chiến, các nữ dân quân tuổi đời từ 16-24 của 2 thôn Đình Tràng và Đường Ấm đã anh dũng chiến đấu và hy sinh ngay trên mâm pháo.

Chiến thắng và sự hy sinh của mười cô gái dân quân pháo phòng không Lam Hạ là chiến thắng của tinh thần dũng cảm, ý chí kiên cường sẵn sàng hy sinh, vì nước quên thân, không tiếc tuổi xuân vì quê hương, đất nước”.

Với ý nghĩa lịch sử, đóng góp to lớn của quân và dân Hà Nam, trận địa pháo phòng không Lam Hạ ghi nhận sự hy sinh chiến đấu ngoan cường của quân dân địa phương. Ngày 18/8/2016 Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đã quyết định xếp hạng di tích quốc gia đối với Di tích lịch sử Địa điểm trận địa pháo phòng không Lam Hạ (1965-1972), phường Lam Hạ, TP Phủ Lý, Hà Nam (tại Quyết định số 2892/QĐ-BVHTTDL).

Đồng chí Nguyễn Đình Khang, Bí thư Tỉnh ủy Hà Nam cho biết: “Để bảo tồn và phát huy giá trị khu di tích một cách có hiệu quả, năm 2009 tỉnh  Hà Nam đã Quy hoạch và đầu tư xây dựng khu di tích văn hóa tâm linh: Đền thờ các anh hùng liệt sỹ toàn tỉnh và đền thờ mười liệt sỹ nữ dân quân Lam Hạ, đến nay đã xong giai đoạn I, hiện đang triển khai xây dựng giai đoạn II, để nơi đây trở thành một “địa chỉ đỏ” giáo dục lịch sử, truyền thống yêu nước, truyền thống cách mạng cho thế hệ trẻ”.

Bác Nguyễn Văn Kiên, cháu ruột của hai Liệt sĩ Nguyễn Thị Thu và Nguyễn Thị Thi cho biết: “Gia đình chúng tôi rất xúc động và phấn khởi về buổi lễ ngày hôm nay. Thay mặt gia đình chúng tôi xin cảm ơn Báo Nhân Dân và chính quyền tỉnh Hà Nam đã tri ân, chia sẻ sự mất mát cùng gia đình chúng tôi”. 

Thế hệ của tôi được sống trong hòa bình như ngày hôm nay nhưng chúng tôi không bao giờ quên công của người con gái ấy. Ngày hôm nay được tham dự lễ tri ân, tưởng niệm ngày hôm nay tôi vô cùng xúc động, phần vì như một lời tri ân với anh linh các liệt sĩ, phần hồi tưởng về cuộc chiến tranh ác liệt trước đây và ghi nhớ những con người đã quên mình vì nước để đất nước được độc lập như ngày hôm nay.Cụ Vũ Phong Oanh, 73 tuổi, người dân sống tại Phường Quang Trung, TP Phủ Lý, tỉnh Hà Nam xúc động: “Đất nước ta trải qua hai cuộc chiến tranh khốc liệt, chống Pháp và chống Mỹ cứu nước để giành được độc lập như ngày hôm nay. Trong đó không thể không kể tới sự hy sinh anh dũng của mười cô gái Lam Hạ.

Tôi mong rằng thế hệ trẻ được sống trong hòa bình hiện nay hãy cố gắng noi gương các anh hùng liệt sỹ, trong thời bình cố gắng học hành và rèn luyện thật tốt để trở thành những người có ích trong xã hội".

 

Tác giả: GD Nhân chính

Xem thêm

Đền Trần Thương - Hà nam
Chùa Long Đọi Sơn - Di tích lịch sử cấp Quốc gia đặc biệt
Đền Trần Thương - Di tích lịch sử cấp Quốc gia đặc biệt
Khu tưởng niệm mười cô gái Lam Hạ - Di tích cấp Quốc gia
Đền Bà Vũ - Di tích cấp Quốc gia