Tin tức : THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ/

TIẾT 6: KÍ HIỆU BẢN ĐỒ

Tiết 6.

Bài 5:

KÍ HIỆU BẢN ĐỒ, CÁCH BIỂU HIỆN ĐỊA HÌNH TRÊN BẢN ĐỒ

IMục tiêu:

1. Kiến thức:  - Hiểu được kí hiệu bản đồ là gì.

                               - Biết các đặc điểm và phân loại các kí hiệu bản đồ .

2. Kĩ năng:   - Biết cách đọc các kí hiệu trên bản đồ sau khi đối chiếu với bảng chú giải, đặc biệt là kí hiệu về độ cao của địa hình (các đường đồng mức)

3. Thái độ:     - Nghiêm túc, cẩn trọng khi đọc bản đồ.

II. Chuẩn bị:

1. Giáo viên: - Giáo án.

                             - Một số bản đồ có các kí hiệu phù hợp với sự phân loại của SGK

2. Học sinh: - Đọc kỹ bài trước ở nhà.

III. Hoạt động lên lớp:

1. Ổn định lớp: (1p)

2. Kiểm tra bài cũ: (4p)

-  Kinh độ, vĩ độ của 1 điểm là gì?

-  Xác định trên bản đồ vị trí một chiếc tàu đắm ở tọa độ ( 300B;300T)

   3. Bài mới:

                   Các em ạ bất cứ bản đồ nào cũng dùng một loại ngôn ngữ đặc biệt. Đó là hệ thống kí hiệu để biểu hiện các đối tượng địa lý về mặt đặc điểm, vị trí, sự phân bố …Cách biểu hiện loại yếu tố này ra sao, để hiểu được nội dung, ý nghĩa của kí hiệu ta phải làm gì? Đó chính là nội dung bài học hôm nay:

Hoạt động của GV và HS

Nội dung

*GV chiếu 2 lược đồ cho học sinh quan sát CNKT nhiên liệu và mạng lưới giao thông - giới thiệu vào bài

*GV cho HS quan sát lược đồ vùng TDMN Bắc Bộ

? Quan sát lược đồ em hãy nhận xét về các kí hiệu dùng trên lược đồ?

- Các kí hiệu dùng trên lược đồ là những hình vẽ, màu sắc, chữ viết dùng để thể hiện các đối tượng địa lý.

*GV cho học sinh quan sát hình bảng phân loại kí hiệu

? Quan sát bảng và em cho biết số lượng các loại kí hiệu?

- Có nhiều loại kí hiệu

*GV: Các loại kí hiệu biểu hiện như một hệ thống  và hệ thống kí hiệu được gọi là ngôn ngữ của bản đồ.

*GV chiếu lược đồ TD và MN Bắc Bộ.

? Tiếp tục quan sát và em cho biết hệ thống kí hiệu đó có đặc điểm gì?

- Hệ thống kí hiệu rất phong phú đa dạng và có tính quy ước.

*GV: Tính quy ước có nghĩa là tính thông báo thống nhất về biểu hiện của đối tượng địa lý trên bản đồ như sân bay, cảng biển bằng kí hiệu máy bay và mỏ neo…

? Quan sát lược đồ và hệ thống kí hiệu của lược đồ em cho biết hệ thống kí hiệu phản ánh những mặt nào của đối tượng trên bản đồ?

- Kí hiệu phản ánh  về vị trí, số lượng, đặc điểm, cấu trúc và sự phân bố của đối tượng địa lý.

 

 

 

 

*GV chiếu bảng phân loại kí hiệu

? Quan sát bảng em cho biết để thể hiện các đối tượng trên bản đồ người ta thường dùng những loại kí hiệu nào?

- Để thể hiện các đối tượng trên bản đồ người ta thường dùng 3 loại kí hiệu: Kí hiệu điểm, kí hiệu đường và kí hiệu diện tích.

 

? Em hãy kể tên một số đối tượng địa lý được biểu hiện bởi các loại kí hiệu trên bản đồ?

- Kí hiệu điểm: sân bay, cảng biển, nhà máy, mỏ khoáng sản...

- Kí hiệu đường: ranh giới quốc gia, tỉnh; đường...

- Kí hiệu diện tích: vùng trồng lúa, cây công nghiệp...

*GV:  Kí hiệu điểm dùng để biểu hiện và xác định vị trí. Kí hiệu đường dùng để thể hiện các đối tượng phân bố theo chiều dài. Kí hiệu diện tích dùng để thể hiện các đối tượng phân bố theo diện tích. Vậy nên khi xác định đối tượng nào đó trên bản đồ ta phải chú ý đối tượng biểu hiện bằng loại kí hiệu nào để xác định đối tượng cho phù hợp. Nếu đối tượng là điểm thì xác định điểm, nếu đối tượng là đường thì xác định đường, nếu là diện tích thì xác định vùng có đối tượng đó. VD: sân bay, ranh giới, vùng trồng lúa…

? Để biểu hiện cụ thể các loại kí hiệu người ta thường dùng các dạng kí hiệu nào?

- Để biểu hiện cụ thể các loại kí hiệu người ta thường dùng 3 dạng kí hiệu: Kí hiệu hình học, kí hiệu chữ và kí hiệu tượng hình.

*GV cho HS quan sát lược đồ

? Em lên bảng xác định hải cảng, cửa khẩu, vùng đánh bắt hải sản, đường ranh giới giữa nước ta với Lào ?

- HS lên bảng xác định- HS khác nhận xét- GV chuẩn

- GV giới thiệu thêm

? Những kí hiệu đó được giải thích ở đâu trên bản đồ?

 - Những kí hiệu đó được giải thích ở bảng chú giải

? Bảng chú giải cho ta biết điều gì?

- Bảng chú giải giải thích nội dung và ý nghĩa của các kí hiệu dùng trên bản đồ.

? Tại sao khi xem bản đồ người ta nên xem bảng chú giải trước?

- Trước khi xem bản đồ ta xem trước bảng chú giải để nắm được đầy đủ ý nghĩa của các kí hiệu sử dụng trên bản đồ.

? Nêu vị trí của bảng chú giải? Tại sao?

- Để dễ quan sát nghiên cứu bảng chú giải thường nằm ở cuối của bản đồ, cũng có khi nằm cạnh trái của bản đồ.

*GV: Như vậy để biểu hiện các đối tượng trên bản đồ người ta thường dùng 3 loại kí hiệu, 3 dạng kí hiệu. Vậy độ cao của địa hình được biểu hiện như thế nào trên bản đồ thày trò ta cùng đi nghiên cứu phần 2

 

*GV cho học sinh quan sát lược đồ địa hình, khoáng sản và sông hồ châu Á

? Quan sát lược đồ em cho biết người ta biểu hiện địa hình trên lược đồ bằng những kí hiệu nào?

- Người ta biểu hiện địa hình bằng thang màu

*GV cho học sinh quan sát thang màu

? Em cho biết vì sao nhìn thang màu lại biết được độ cao địa hình ?

- Thang màu được quy ước với sắc đậm, nhạt để thể hiện độ cao của địa hình

*GV cho học sinh quan sát bảng quy ước - gọi học sinh đọc bảng quy ước.

*GV chiếu lược đồ địa hình, khoáng sản và sông hồ châu Á

? Quan sát lược đồ em lên bảng xác định một số điểm có độ cao 200m, 3000m và trên 5000m?

- HS lên bảng xác định(gv có thể hướng dẫn) - HS khác nhận xét- GV chuẩn

? Ngoài biểu hiện địa hình bằng thang màu người ta còn dùng kí hiệu nào khác để biểu hiện địa hình?

- Người ta dùng đường đồng mức

? Dựa vào nội dung kênh chữ trong SGK em cho biết đường đồng mức là gì?

- Đường đồng mức là đường lối những điểm có cùng một độ cao

*GV chiếu hình quả núi

? Nếu cắt quả núi bằng những lát cắt // cách đều nhau thì đường đồng mức như thế nào? - Hs quan sát

- Nếu cắt quả núi bằng những lát cắt // cách đều nhau thì đường đồng mức là những đường viền chu vi của những lát cắt

*GV là những đường có cùng một độ cao còn gọi là đường đẳng cao

*GV cho HS quan sát H16 núi cắt ngang

? Quan sát lát cắt ngang của núi em cho biết mỗi lát cắt cách nhau bao nhiêu m?

- Mỗi lát cắt cách nhau 100m

? Dựa vào khoảng cách các đường đồng mức ở hai sườn núi phía Đông và phía Tây em cho biết sườn nào có độ dốc lớn hơn? Tại sao?

- Sườn phía tây dốc hơn, sườn phía đông thoải hơn

- Các đường đồng mức dồn về phía nào phía đó dốc hơn

*GV cho HS quan sát hình

*GV nói: Sườn tây đường đồng mức gần nhau hơn, sườn đông các đường đồng mức xa nhau hơn điều đó cho ta thấy biểu hiện địa hình sườn tây dốc, sườn đông thoải

? Như vậy độ cao của địa hình được thể hiện bằng thang màu hoặc đường đồng mức(đường đẳng cao) vậy độ sâu của địa hình được thể hiện như thế nào?

- Độ sâu của địa hình cũng được thể hiện bằng thang màu và đường đồng mức

*GV cho học sinh quan sát hình thang màu và đường đồng mức

? Nhìn thang màu em có nhận xét gì về biểu hiện độ sâu của địa hình?

- Màu xanh càng đậm độ sâu càng sâu

? Qua sát 2 lát cắt A, B em có nhận xét gì về kí hiệu độ cao và độ sâu?

- Cùng dạng kí hiệu nhưng ngược nhau, độ cao dùng số dương, độ sâu dùng số âm

? Như vậy dựa vào đường đồng mức cho ta biết được những đặc điểm gì của địa hình?

- Dựa vào đường đồng mức cho ta biết được địa hình dốc hay thoải, âm hay dương

*GV: Trên các bản đồ nếu các đường đồng mức càng dày, sát vào nhau thì địa hình nơi đó càng dốc. Vì vậy đường đồng mức ngoài biểu hiện độ cao còn biểu hiện được đặc điểm địa hình

? Qua vừa tìm hiểu em hãy nhắc lại để biểu hiện địa hình trên bản đồ người ta biểu hiện bằng những kí hiệu nào?

- Độ cao của địa hình trên bản đồ được biểu hiện bằng thang màu hoặc đường đồng mức.

 

 

 

*GV: Để củng cố bài học chúng ta cùng đi làm một số bài tập.

*GV chiếu lược đồ vùng TDMN Bắc Bộ.

? Xác định một số đối tượng biểu hiện trên bản đồ? Chúng được dùng loại kí hiệu nào?

- 2-3 HS xác định- HS khác nhận xét-GVchuẩn

 

*GV chiếu yêu cầu của bài tập - HS đọc yêu cầu

- HS trả lời tại chỗ- HS khác nhận xét- GV chuẩn

- GV chiếu đáp án đúng

 

*GV chiếu yêu cầu của bài tập - HS đọc yêu cầu

- GV chia 2 hoặc 4 nhóm

- HS thực hiện trong khoảng 2-3 phút

- Các nhóm trình bày trên bảng- nhận xét chéo nhóm

*GV nhận xét ý thức và bài làm

*GV chiếu bài chuẩn để hs đối chiếu.

? Để khái quát nội dung bài học hôm nay các em quan sát sơ đồ và nhắc lại nội dung bài học ?

- GV chiếu sơ đồ

- HS đọc

*GV chiếu phần dặn dò.

 

 

 

 

1. Các loại kí hiệu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Kí hiệu bản đồ dùng để biểu hiện vị trí, đặc điểm, sự phân bố… của các đối tượng địa lý được dưa lên bản đồ.

 

 

 

 

- Có 3 loại kí hiệu thường dùng: kí hiệu điểm, kí hiệu đường và kí hiệu diện tích.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Bảng chú giải của bản đồ giúp chúng ta hiểu nội dung và ý nghĩa của các kí hiệu dùng trên bản đồ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2. Cách  biều hiện địa hình trên bản đồ.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Độ cao của địa hình trên bản đồ được biểu hiện bằng thang màu hoặc đường đồng mức

3, Bài tập:

Bài tâp 1:

 

 

 

 

 

Bài tập 2:

 

 

 

Bài tập 3:

 

 

 

Nguyễn Văn Giang

Tải tệp đính kèm

Xem thêm...

Thăm dò ý kiến

Theo bạn trường THCS Nhân Đạo có phải là một môi trường học tập và tu dưỡng tốt?

Qua báo đài
Qua bạn bè
Qua Internet
Khác

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Đang online: 1

Hôm nay: 2

Tổng lượng truy cập: 229598