Tin tức : THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ/

TIẾT 42: ĐẶC ĐIỂM ĐẤT VIỆT NAM

Tiết 42

Bài 36: ĐẶC ĐIỂM ĐẤT VIỆT NAM

 

I) Mục tiêu cần đạt:

1) Kiến thức:

- Trình bày và giải thích được đặc điểm chung của đất VN: Đa dạng, phức tạp. Các nhóm đất chính: Nhóm đất feralit đồi núi thấp, nhóm đất mùn núi cao, nhóm đất phù sa.

- Nắm được đặc tính,sự phân bố và giá trị kinh  tế của các nhóm đất chính ở nước ta. Nêu được một số vấn đề lớn trong sử dụng và cải tạo đất ở VN

2) Kỹ năng:

- Phân tích bản đồ đất VN, phân tích bảng số liệu về tỉ lệ 3 nhóm đất chính

3) Thái độ:

- Có ý thức học tập nghiêm túc, yêu thích môn học

II) Chuẩn bị:

- Bản đồ đất VN

- Ảnh phẫu diện đất hoặc mẫu đất

- Tranh ảnh về việc sử dụng đất.

III) Tiến trình lên lớp:

1) Ổn định:

2) Kiểm tra:

3) Bài mới:

     Đất (thổ nhưỡng) là sản phẩm của thiên nhiên do nhiều nhân tố hình thành. Đất còn là tư liệu sản xuất chính từ lâu đời đối với sản xuất nông - lâm nghiệp. Đất ở nước ta đã được nhân dân sử dụng, cải tạo và phát triển thành nguồn tài nguyên vô cùng quý giá.

Hoạt động của GV - HS

Nội dung chính

 

 GV: Chiếu hình 36.1 lên màn hình, treo bản đồ đất ( GV xác định vị trí lát cắt trên bản đồ ) 

? Dựa vào hình 36.1 lát cắt địa hình thổ nhưỡng theo vĩ tuyến 20°B kết hợp với bản đồ đất ở Việt Nam ( chú ý bảng chú giải) và kênh chữ SGK (trang 126) em có nhận xét gì về tài nguyên đất ở nước ta?

- Tài nguyên đất ở nước ta rất đa dạng

? Bằng kiến thức đã học và vốn hiểu biết em cho biết những yểu tố nào làm nên sự đa dạng của đất Việt Nam?

- Do đá mẹ, địa hình, khí hậu, nguồn nước, sinh vật và sự tác động của con người.

? Em hãy nhắc lại đặc điểm khí hậu nước ta?

- Nước ta có khí hậu nhiệt đới gió mùa, nóng ẩm mưa nhiều.

? Khí hậu rất quan trọng trong quá trình hình thành đất. Vậy ngoài sự đa dạng đất ở nước ta còn thể hiện rõ tính chất nào?

- Sự đa dạng của đất ở nước ta thể hiện rõ tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm của thiên nhiên Việt Nam.

GV: Do tác động của khí hậu nóng ẩm làm cho đất bị vụn bở, mưa làm tăng độ ẩm, trên đá vụn bở có sinh vật sống hoặc sịnh vật chết đi rồi phân hủy thành chất hữu cơ (mùn hóa) hình thành đất.

? Quan sát bản đồ, hình 36.2 ( quan sát bảng chú giải) kết hợp nội dung kênh chữ (SGK) em cho biết ở nước ta có mấy nhóm đất chính?

- Nước ta có ba nhóm đất chính: đất feralit, đất mùn núi cao, đất phù sa,

GV: Chiếu hình 3 nhóm đất chính

GV: Để tìm hiểu rõ hơn về ba nhóm đất chính ở nước ta thầy chia lớp ra làm ba nhóm, chúng ta cùng tìm hiểu về: Sự phân bố, diện tích, đặc tính và giá trị sử dụng của các loại đất.

- GV chiếu yêu cầu lên màn hình

- Đưa ra yêu cầu ( thảo luận 4 phút)

+ Nhóm 1 đất feralit, nhóm 2 đất mùn núi cao, nhóm 3 đất phù sa.

- GV phát phiếu học tập

- GV hướng đẫn: Điền thông tin theo yêu cầu dựa

vào h36.2, kênh chữ SGK, bản đồ đất để trả lời.

- HS các nhóm lên bảng trình bày kết quả

- Nhóm khác nhận xét ( nhận xét chéo - bổ sung)

- GV chuẩn kiến thức - hs nhắc lại- GV ghi bảng theo nội dung từng nhóm đã nhận xét.

GV: chiếu bảng thống kê chi tiết cho học sinh so sánh.

Nhóm đất

Đất Feralit

Đất mùn

Đất bồi tụ phù sa

Nơi phân bố

Vùng đồi núi thấp

Trên núi cao

Vùng đồng bằng, ven biển

Tỉ lệ (S)

65%

11%

24%

Đặc tính chung

chua, nghèo mùn, nhiều sét, màu đỏ vàng

Giàu mùn.

Phì nhiêu, tơi xốp,ít chua, giàu mùn

Giá trị kinh tế

Trồng cây công nghiệp, trông rừng

Trồng rừng.

Trồng cây lương thực và cây ăn quả

- HS lên xác định vị trí 3 nhóm đất chính trên bản đồ.

? Với kiến thức vừa tìm hiểu em hãy chỉ ra sự khác biệt giữa đất feralit hình thành trên đá badan và đá vôi với đất feralit hình thành trên đồi núi thấp?

- Đất feralit hình thành trên đá badan và đá vôi có màu đỏ vàng hoặc đỏ thẫm có độ phì cao, thích hợp với trồng rừng và cây công nghiệp.

- Đất feralit hình thành trên đồi núi thấp có tính chất chua, nghèo chất dinh dưỡng, nhiều sét có màu đỏ vàng ít có giá trị trong trồng trọt. Đặc biệt là có hiện tượng đá ong hóa.

? Đất feralit thích hợp với trồng cây công nghiệp vậy em hãy kể tên một số loại cây công nghiệp được trồng trên đất feralit ?

- Cây cà phê, cây cao su, cây ca cao, cây chè...

GV: Cho HS quan sát ảnh các cây công nghiệp    ( Cây CN đã và đang là nguyên liệu thúc đẩy nghành CN nước ta phát triển)

GV: Như vậy cùng một loại đất nhưng hình thành trên địa hình, đá mẹ, khí hậu khác nhau thì tính chất của chúng cũng khác nhau.

? Vậy em cho biết đất mùn núi cao được hình thành như thế nào?

- Hình thành dưới rừng á nhiệt đới và ôn đới núi cao, do sự tích tụ của xác thực vật và động vật phân hủy.

? Vì sao loại đất này cần được bảo vệ?

- Loại đất này giúp phát triển rừng đầu nguồn, hạn chế lũ lụt về mùa mưa, giữ nguồn sinh thủy về mùa khô đồng thời bảo vệ các loài sinh vật quý hiếm.

GV: Cho HS quan sát ảnh rừng cây đầu nguồn.

GV: Như vậy đất feralit và đất mùn núi cao được hình thành do quá trình khoáng hóa và phong hóa của đá vậy đất phù sa được hình thành như thế nào?

- Đất phù sa do bồi tụ phù sa sông và biển.

? Em hãy kể tên các loại đất phù sa ở nước ta và nơi phân bố của chúng?

- Đất trong đê, ngoài đê( bãi bồi) khu vực sông Hồng, phù sa cổ miền ĐNB, phù sa ngọt dọc sông Tiền sông Hậu, đất chua, phèn, mặn TNB

? Với đặc tính chung là tơi xốp, ít chua giàu mùn thì đất phù sa thích hợp với những loại cây trồng nào?

- Cây lúa nước, cây ăn quả, cây hoa màu như: đậu, lạc, đỗ, mía đường...

GV: ĐBSH ( 15000 km2) và khu vực ĐBSCL (40000 km2) là những vựa lúa lớn của cả nước không chỉ đảm bảo an ninh lương thực trong nước mà còn trở thành nước xuất khẩu gạo lớn trên thế giới.

? Quê hương em sinh sống thuộc nhóm đất nào trong số các nhóm đất chính? trên đó cấy trồng những loại cây gì?

- Quê hương em thuộc nhóm đất phù sa, trên đó trồng lúa, hoa màu...

GV: Cho HS quan sát ảnh  cấy trồng trên đất phù sa

GV: Cho hs xác định lại vị trí 3 loại đất chính trên bản đồ.

? Bằng thực tế cuộc sống và vốn hiểu biết của mình em hãy cho biết vai trò của đất trong sản xuất nông nghiệp?

- Đất có vai trò rất quan trọng bởi đất đã gắn bó với người nông dân và nghề trồng lúa từ ngàn đời nay, là tư liệu sản xuất không thể thiếu trong nghành nông nghiệp.

? Với hàng ngàn đời canh tác ông cha ta đã gửi gắm những kinh nghiệm sử dụng và cải tạo đất vào trong tục ngữ, ca dao. Em hãy tìm những câu nói về kinh nghiệm sử dụng và cải tạo đất.

GV: Nếu canh tác tốt đất có thể nuôi sống muôn đời có thể nói đất còn quý hơn vàng

GV: Cho học sinh quan sát ảnh canh tác họp lý, ảnh chặt phá rừng, đất bị hoang hóa.

? Quan sát hình ảnh và kết hợp với thực tế cuộc sống em có đánh giá gì về thực trạng của tài nguyên đất ở nước ta hiện nay?

- Nhiều nơi đất được cải tạo và sử dụng có hiệu quả.

- Tuy nhiên vẫn còn nhiều điều chưa hợp lý dẫn đến tài nguyên đất bị giảm sút, có tới 50% S đất cần cải tạo, trên 10 triệu ha đất trống đồi núi trọc.

GV: Cho HS quan sát ảnh đá ong.

- Ngoài ra trên  đất feralit hình thành trên đồi núi thấp có hiện tượng đá ong hóa hình thành cách mặt đất từ 0,5 đến 1m, do đất bị rửa trôi làm cho hợp chất sắt, nhôm đọng lại và kết von, khi lộ ra ngoài không khí thì rắn lại và không cấy trồng được.

? Theo em nguyên nhân nào làm cho tài nguyên đất bị giảm sút như vậy?

- Du canh du cư, chặt phá rừng bừa bãi...

- Bón phân hóa học quá mức, việc tưới tiêu chưa hợp lý...

? Ngoài những nguyên nhân do con người thì còn có những nguyên nhân tự nhiên em hãy kể một số biểu hiện nguyên nhân tự nhiên làm cho đất bị giảm sút ?

- Đất nhiễm mặn do chiều cường...ở khu vực ven biển

GV cho hs quan sát ảnh lúa bị nhiễm mặn

? Ở địa phương em đất được sử dụng như thế nào?

- HS trả lời:

? Với sự giảm sút như vậy ta cần có những giải pháp nào cho vấn đề này?

- Sử dụng đất hợp lý, thau chua, rửa mặn... bổ sung thêm mùn

- Canh tác hợp lý, trồng rừng đầu nguồn, chuyển đổi hình thức canh tác từ cấy trồng sang nuôi trồng.

- Ban hành luật đất đai...

GV: cho HS qua sát hình

? Với nội dung bài học vừa tìm hiểu em hãy nêu đặc điểm của đất ở nước ta?

- HS trả lời

? Với sự quan trọng của tài nguyên đất đặt ra cho chúng ta điều gì?

- HS trả lời.

1) Đặc điểm chung của đất Việt Nam:

 

 

 

 

 

 

a) Đất ở nước ta rất đa dạng,

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Thể hiện rõ tính chất nhiệt đới gió mùa ẩm của thiên nhiên Việt Nam

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

b) Nước ta có 3 nhóm đất chính:

+ Đất feralit:

 

+ Đất mùn núi cao:

 

+ Đất phù sa:

 

+ Đất feralit: trên vùng đồi núi thấp chiếm 65% diện tích đất tự nhiên, thích hợp trồng cây công nghiệp.

+ Đất mùn núi cao: Với 11% diện tích đất tự nhiên, hình thành trên núi cao, thích hợp trồng rừng.

+ Đất phù sa: Chiếm 24% diện tích đất tự nhiên, thích hợp trồng cây lúa, hoa màu và cây công nghiệp ngắn ngày.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2. Vấn đề sử dụng và cải tạo đất ở Việt Nam.

 

- Đất là tài nguyên quý giá.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

- Cần sử dụng đất hợp lý; chống rửa trôi, xói mòn, bạc màu ở miền đồi núi; cải tạo đất phèn, chua, mặn ở đồng bằng và ven biển.

4) Củng cố:

- Cho học sinh lên xác định vị trí các nhóm đất ?

- Hướng dẫn làm bài tập 2 SGK (129)

5) Dặn dò:

- Trả lờicâu hỏi, bài tập sgk/129

- Làm bài tập 37 bản đồ thực hành.

- Nghiên cứu bài 38 sgk/130.

 

Nguyễn Văn Giang

Xem thêm...

Thăm dò ý kiến

Theo bạn trường THCS Nhân Đạo có phải là một môi trường học tập và tu dưỡng tốt?

Qua báo đài
Qua bạn bè
Qua Internet
Khác

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Đang online: 1

Hôm nay: 81

Tổng lượng truy cập: 229572