tin tức-sự kiện

Phương pháp / kĩ thuật dạy học tích cực ở cấp Tiểu học

Chương trình giáo dục phổ thông mới được xây dựng theođịnh hướng tiếp cận năng lực, phù hợp với xu thế phát triển chương trình của các nước tiên tiến, nhằm thực hiện yêu cầu tạo chuyển biến căn bản, toàn diện về chất lượng và hiệu quả giáo dục phổ thông, phát huy tốt nhất tiềm năng của mỗi học sinh. Đổi mới phương pháp dạy học là một giải pháp được xem là then chốt, có tính đột phá cho việc thực hiện chương trình này.

Để thực hiện các mục tiêu đổi mới giáo dục cần có sự vận hành đồng bộ của các thành tố trong các phương pháp dạy học tích cực, khắc phục nhược điểm của phương pháp truyền thụ áp đặt một chiều; đồng thời kết hợp hài hoà giữa dạy kiến thức công cụ với kiến thức phương pháp, đặc biệt chú trọng dạy cách học, phương pháp tự học để người học có thể học tập suốt đời.

Từ ưu thế của các phương pháp giáo dục, hình thức tổ chức dạy học mới đã triển khai trong những năm gần đây như: phương pháp bàn tay nặn bột, phương pháp dạy học theo mô hình trường tiểu học mới (VNEN), giáo dục trải nghiệm sáng tạo,… cho thấy việc đổi mới phương pháp dạy học cần được thực hiện trên cơ sở phân hoá đối tượng, các điều kiện dạy học, năng lực và phẩm chất cần phát triển ở học sinh để từ đó lựa chọn các hình thức tổ chức dạy học phù hợp.

Một số phương pháp / kỹ thuật sau dạy học tích cực trong dạy học ở cấp Tiểu học:

1. Kỹ thuật đặt câu hỏi

Kỹ thuật này dùng trong hầu hết các môn học.

Việc đặt câu hỏi cần đảm bảo những nguyên tắc sau :

- Câu hỏi phải liên kết logic với bài học.

- Ngôn ngữ trình bày câu hỏi rõ vấn đề hỏi (từ nghi vấn phù hợp).

- Phù hợp với trình độ tư duy của lứa tuổi HS, kích thích HS suy nghĩ (hạn chế câu hỏi nhắc lại thuần túy).

- Đặt câu hỏi đúng lúc và đúng chỗ (đúng lúc HS đang suy nghĩ, đúng chỗ có vấn đề trong bài học).

2. Kỹ thuật chia nhóm

Kỹ thuật này dùng để dạy HS học tập hợp tác. Nó có thể được dùng trong nhiều đoạn của bài học.

Có những cách chia nhóm sau :

- Theo sở thích.

- Theo trình độ.

- Hỗn hợp trình độ.

- Ngẫu nhiên.

3. Kỹ thuật KWL - KWLH (K: kiến thức / hiểu biết học sinh đã có; W: những điều học sinh muốn biết; L: những điều học sinh tự giải đáp / trả lời ; H: cách thức để học sinh tìm tòi nghiên cứu mở rộng thêm về chủ đề học)

KWL do Donna Ogle là một hình thức tổ chức dạy học hoạt động đọc hiểu. Học sinh bắt đầu bằng việc động não tất cả những gì các em đã biết về chủ đề bài đọc. Thông tin này sẽ được ghi nhận vào cột của biểu đồ.

* Cách thực hiện :

- Chọn bài đọc. Phương pháp này đặc biệt có hiệu quả với các bài đọc mang ý nghĩa gợi mở, tìm hiểu, giải thích

- Tạo bảng KWL. Giáo viên vẽ một bảng lên bảng, ngoài ra, mỗi học sinh cũng có một mẫu bảng của các em. Có thể sử dụng mẫu sau:

K

W

L

- Đề nghị học sinh động não nhanh và nêu ra các từ, cụm từ có liên quan đến chủ đề. GV cho học sinh thảo luận về những gì các em đã ghi.

- Hỏi học sinh xem các em muốn biết thêm điều gì về chủ đề. Cả giáo viên và học sinh ghi nhận câu hỏi vào cột W.

- Yêu cầu học sinh đọc và tự điền câu trả lời cho những câu hỏi ở cột W mà các em tìm được vào cột L.

- Thảo luận những thông tin được học sinh ghi nhận ở cột L.

- Khuyến khích học sinh nghiên cứu thêm về những câu hỏi mà các em đã nêu ở cột W nhưng chưa tìm được câu trả lời từ bài đọc.

4. Kỹ thuật Đọc tích cực

Kĩ thuật này nhằm giúp HS tăng cường khả năng tự học và giúp giáo viên tiết kiệm thời gian đối với những bài học / phần đọc có nhiều nội dung nhưng không quá khó đối với học sinh. Kỹ thuật được áp dụng với những bài học được trình bày thành bài đọc tương đối dài (Ví dụ: Lịch sử và Địa lý, Khoa học)

Cách tiến hành như sau:

- GV nêu câu hỏi/yêu cầu định hướng học sinh đọc bài/phần đọc.

+ Đọc và đoán nội dung: Học sinh đọc bài/phần đọc và biết liên tưởng tới những gì mình đã biết và đoán nội dung khi đọc những từ hay khái niệm mà các em phải tìm ra.

+ Tìm ý chính: Học sinh tìm ra ý chính của bài/phần đọc qua việc tập trung vào các ý quan trọng theo cách hiểu của mình.

+ Tóm tắt bài dựa trên ý chính, đề mục.

+ Học sinh chia sẻ kết quả đọc của mình theo nhóm và giải thích cho nhau thắc mắc (nếu có), thống nhất với nhau ý chính của bài/phần đọc.

+ Học sinh nêu câu hỏi để giáo viên giải đáp (nếu có).

5. Kỹ thuật Viết tích cực

Kĩ thuật này có thể sử dụng sau tiết học để tóm tắt nội dung đã học, để học sinh phản hồi cho giáo viên về việc nắm kiến thức của các em và những chỗ các em còn hiểu sai.

Cách thực hiện :

- Giáo viên đặt câu hỏi và dành thời gian cho học sinh tự do viết câu trả lời. giáo viên cũng có thể yêu cầu học sinh liệt kê ngắn gọn những gì các em biết về chủ đề đang học trong khoảng thời gian nhất định.

- Giáo viên yêu cầu một vài học sinh chia sẻ nội dung mà các em đã viết trước lớp.

6. Phương pháp Đóng vai

Đóng vai là kỹ thuật học sinh làm thử một một công việc hoặc thực hiện một ứng xử trong tình huống giả định. Kỹ thuật này thường dùng trong những phần học về Kể chuyện, Đạo đức, phần học ứng dụng của các môn học.

Cách thực hiện:

- Bước 1: Giáo viên giao nhiệm vụ cho học sinh: yêu cầu đóng vai cho nhóm, thời gian cho việc chuẩn bị đóng vai.

- Bước 2: Các nhóm chuẩn bị đóng vai: phần lời của từng vai cần nhớ, phần diễn của từng vai, phối hợp diễn thử các vai.

- Bước 3: Từng nhóm trình bày đóng vai (diễn).

- Bước 4: Nhận xét / thảo luận về việc đóng vai theo các tiêu chí về lời và hành động diễn có thể hiện đúng nội dung chính của bài và gây cảm xúc tích cực cho người xem không.

- Bước 5: Kết luận được rút ra từ nhiệm vụ đóng vai tập trung vào hiểu, vận dụng kiến thức kỹ năng mới của bài và thực tiễn.

7. Kỹ thuật Trình bày một phút

Kỹ thuật này dùng trong quá trình học sinh học bài trên lớp vào cuối mỗi bài.

Cách thực hiện:

- Giáo viên đặt câu hỏi : Bài này các em đã học được cái gì mới? Có điều quan trọng gì các em muốn giải đáp thêm?

- Học sinh suy nghĩ, viết ra giấy ý kiến của cá nhân.

- Mỗi học sinh được trình bày ý kiến của mình trong 1 phút.

8. Kỹ thuật Chúng em biết 3

Kỹ thuật này dùng trong thảo luận nhóm nhằm tập hợp những thông tin được chọn lọc từ thảo luận. Kỹ thuật này tạo cơ hội cho những học sinh có trình độ khá hỗ trợ học sinh có trình độ thấp hơn.

Cách thực hiện:

- GV nêu chủ đề thảo luận (có thể bằng câu kể hoặc câu hỏi, ví dụ: Học sinh đi đường thế nào để đảm bảo an toàn?)

- Mỗi nhóm 3 (có thể hơn 3) học sinh sẽ chia sẻ những điều các em biết rồi chọn ra 3 điều quan trọng nhất.

- Đại diện mỗi nhóm trình bày 3 điều nhóm đã chọn

Năm học 2017-2018 vừa qua, thực hiện sự chỉ đạo của Sở GD&ĐT Hà Nam và Phòng GD&ĐT Duy Tiên, Trường Tiểu học Duy Minh đã tổ chức tập huấn nâng cao năng lực cho cán bộ giáo viên về phương pháp dạy học tích. Mục đích là nâng cao hiểu biết về các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực. Giúp giáo viên phát triển kĩ năng tổ chức hoạt động học của học sinh trong nhà trường theo các phương pháp và kĩ thuật dạy học tích cực. Thực hiện vận dụng các phương pháp dạy học tích cực trong quá trình dạy học.

Việc tổ chức cho giáo viên nắm vững phương pháp dạy học tích cực sẽ tạo tiền đề tốt để giáo viên trong trường có thể bước đầu tiếp cận và thực hiện chương trình đỏi mới giáo dục phổ thông trong thời gia sắp tới.

Một số hình ảnh về các tiết học áp dụng phương pháp dạy học tích cực:

Tiết học Tiếng Việt lớp 2 áp dụng phương pháp dạy học theo mô hình trườnghọc mới (VNEN)

Tiết học Tiếng Việt lớp 5 vận dụng kỹthuật Đặt câu hỏi

Tiết dạy Tiếng Anh lớp 5theo phương pháp dạy học tíc cực

Tiết học Khoa học lớp 4 áp dụng Phương pháp Bàn tay nặn bột

Tiết học Mĩ thuật lớp 3 áp dụng dạy học Mĩ thuậttheo Phương pháp Đan Mạch

Tác giả: Nguyễn Thị Thanh Tú

Xem thêm

Khai giảng
Khoa hoc