Tin tức : TIN NHÀ TRƯỜNG/

PHƯƠNG PHÁP DẠY- HỌC VÀ ÔN TẬP MÔN LỊCH SỬ HIỆU QUẢ

PHƯƠNG PHÁP DẠY- HỌC VÀ ÔN TẬP MÔN LỊCH SỬ HIỆU QUẢ

I.Đặc trưng và thực trạng dạy - học môn Lịch sử

1. Đặc trưng của bộ môn Lịch sử

          Lịch sử là một môn khoa học tìm hiểu những sự kiện đã diễn ra, có thật và tồn tại khách quan trong quá khứ, mang tính chính xác, cụ thể. Vì vậy người học lịch sử không thể phán đoán hay tưởng tượng để nhận thức lịch sử. Chính đặc trưng đó khiến bộ môn trở nên hết sức khô khan, khó học, khó ghi nhớ đối với học sinh. Để tạo được sự hứng thú, đam mê môn học đối với học sinh là một việc làm hết sức khó khăn, đòi hỏi giáo viên phải có phương pháp và truyền được niềm đam mê tới các em.

2. Thực trạng dạy và học Lịch sử tại các trường THPT

Trong những năm gần đây, dư luận xã hội đặc biệt quan tâm đến thực trạng dạy và học môn Lịch sử. Báo chí và các phương tiện thông tin đại chúng đã phản ánh rất nhiều về thực trạng học sinh, nhất là học sinh phổ thông, ít hứng thú với môn Lịch sử, hiểu biết về Lịch sử dân tộc còn hạn chế (thể hiện rõ trong các bài thi khảo sát, các bài kiểm tra định kì, thi tốt nghiệp, đại học). Chất lượng bộ môn thấp bắt nguồn từ rất nhiều nguyên nhân trong đó phần lớn từ dung lượng kiến thức quá lớn (bao gồm cả lịch sử thế giới và lịch sử dân tộc qua các thời kỳ lịch sử dài). Chính khối lượng kiến thức lớn đó đã khiến cho học sinh khó ghi nhớ dẫn tới chán học Lịch sử. Hơn nữa, đa phần các em theo ban xã hội là những học sinh có lực học trung bình, còn hạn chế về mặt nhận thức. Điều này tác động không nhỏ đến kết quả của bộ môn Lịch sử.

Ngoài ra, môn Lịch sử bị học sinh coi là “môn phụ” bắt nguồn từ thời lượng dành cho bộ môn cả học chính khóa và ôn tập còn ít, chưa đáp ứng được so với khối lượng kiến thức khổng lồ nên cũng làm ảnh hưởng đến chất lượng dạy- học bộ môn.

Bên cạnh đó, một số thầy cô giáo chưa chú trọng đổi mới phương pháp dạy học, vẫn dạy theo lối học cũ (cung cấp kiến thức thụ động một chiều) làm cho học sinh chán nản, mệt mỏi, không hứng thú với môn học.

II. Phương pháp dạy- học và ôn tập môn Lịch sử hiệu quả

Với một khối lượng kiến thức khổng lồ, hàng chuỗi các sự kiện, nhân vật lịch sử… làm thế nào để học, giải quyết các câu hỏi, bài tập và làm bài thi đạt kết quả cao? Sau đây nhóm bộ môn Lịch sử xin đưa ra một vài phương pháp dạy- học và ôn tập Lịch sử hiệu quả.

1.Có kế hoạch cụ thể

Về phía giáo viên: Dựa trên kế hoạch của Sở GD và của nhà trường,  giáo viên lập kế hoạch cụ thể cho cả năm, cho từng đợt để ôn luyện sao cho hiệu quả. Trong kế hoạch phải nêu được rõ mục tiêu, phương pháp đối với từng nội dung ôn tập. Đối với đặc trưng của bộ môn Lịch sử, nhóm sẽ chia ra theo các mốc thời gian quan trọng mang tính bước ngoặt để học sinh dễ ôn tập.

Đối với các em học sinh: Cần nhận thức được tầm quan trọng của bộ môn, lượng kiến thức cần ôn tập để phân chia thời gian học cho bộ môn hợp lý. Các em phải có thời khóa biểu ở nhà để cân đối việc ôn luyện cho các môn, có như vậy mới học hết kiến thức, học đều các môn, tránh việc học tủ, học lệch.

2. Các phương pháp cơ bản

2.1 Giáo viên cần sử dụng nhiều kênh hình, ứng dụng CNTT vào giảng dạy

Với đặc điểm của bộ môn rất nhiều kênh chữ, kiến thức nhiều, thời gian dày đặc, nội  dung hết sức khô khan do đó tạo được sức hút của bộ môn là hết sức quan trọng. Muốn tạo được sự hấp dẫn của bộ môn đòi hỏi người giáo viên cũng giống như người kể chuyện, lôi cuốn các em vào các sự kiện, các bí mật, những anh hùng, danh nhân trong quá khứ, khơi gợi trong các em sự khám phá để giải đáp quá khứ.

Giáo viên cần sử dụng nhiều kênh hình dựa trên SGK, các bản đồ, lược đồ, các hình ảnh trên mạng, sử dụng CNTT để giảng dạy thêm hiệu quả. Ngoài ra giáo viên còn sử dụng kiến thức liên môn, kết hợp thêm phần âm nhạc, văn học qua các giai đoạn Lịch sử để tạo sự hấp dẫn trong giờ dạy, có như vậy mới lôi cuốn được học sinh và học sinh sẽ nhớ lâu kiến thức hơn.

2.2 Dạy học theo lối luận giải vấn đề

Tất cả các sự kiện lịch sử luôn móc xích lại với nhau tạo thành một hệ thống nguyên nhân, tiến trình, kết cục, quá khứ, hiện tại và tương lai..vv. Nên học theo lối lý giải vấn đề sẽ giúp học sinh hiểu sâu sắc vấn đề tránh lối học vẹt, thiếu tư duy. Cách hiệu quả nhất là lập sơ đồ tư duy qua mỗi bài học, đây là một phương pháp hiệu quả, ngắn gọn, lại giúp học sinh hiểu sâu sắc vấn đề.

2.3 Tạo biểu tượng về nhân vật lịch sử qua mỗi bài học

          Để khắc sâu và nhớ lâu kiến thức, đòi hỏi người giáo viên giữ vai trò khơi gợi kiến thức trong các em, do đó việc tạo biểu tượng hết sức quan trọng. Biểu tượng có thể về sự kiện cũng có thể về nhân vật tùy theo nội dung từng bài học, ví dụ có thể tạo biểu tượng về Rudoven và “ Người khổng lồ nhà nước” khi dạy ôn bài “ Nước Mĩ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới 1918 – 1939”.

2.4. Phải luôn cập nhật những kiến thức mới của nhân loại qua các luồng, kênh thông tin, thời sự, báo hình, báo mạng… để có được nguồn kiến thức phong phú, dồi dào khi cần có thể so sánh, phân tích, lấy dẫn chứng trong sự đối chiếu quá khứ và hiện tại. Ví dụ vấn đề thời sự hiện nay đó là vấn đề chủ quyền biển đảo tổ quốc đang bị các thế lực Trung Quốc xâm phạm, qua đó học sinh nêu lên tiếng nói của mình trong cuộc đấu tranh về chủ quyền đất nước trong giai đoạn hiện nay.

2.5 Muốn ôn tập hiệu quả học sinh cần phải luyện giải các đề thường xuyên

Học sinh muốn đạt được điểm cao không còn con đường nào khác ngoài tự học tập, bồi dưỡng kiến thức của bản thân do đó cần sắp xếp thời gian hợp lý cho mỗi bộ môn, tự giải các bộ đề. Giáo viên hướng dẫn cho học sinh lựa chọn những tài liệu tham khảo liên quan đến nội dung ôn thi dựa trên sự uy tín của các nhà xuất bản như : NXB Giáo Dục, NXB Đại học Sư phạm Hà Nội, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội…tránh để học sinh tiếp cận những luồng kiến thức sai sự thật, phản động. Ngoài việc học tập từ phía thầy cô, các em nên học hỏi lẫn nhau qua việc hình thành các nhóm học tập. Học cùng bạn bè giúp các em nhớ lâu kiến thức và mau chóng tiến bộ hơn.

2.6 Giáo viên cần phân loại học sinh, ôn luyện theo các mức độ của câu hỏi

Trong quá trình dạy học trên lớp, các thầy cô cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản để học sinh nhận biết được những sự kiện đã diễn ra trong quá khứ. Đối với buổi học ôn tập, giáo viên củng cố lại kiến thức cho các em bằng nhiều cách như hệ thống hóa bằng sơ đồ tư duy, rèn kỹ năng làm bài và nhận thức đề, hướng dẫn các em các mẹo ghi nhớ sự kiện và cách lý giải sự kiện…Trong quá trình ôn luyện các thầy cô nên phân rõ đối tượng ôn luyện theo các mức độ nhận biết, thông hiểu, vận dụng, vận dụng cao. Đối với đối tượng học sinh khá, giỏi nên đầu tư hơn vào phần vận dụng để học sinh có thể đạt điểm 8,9,10 nhưng đối với học sinh trung bình, yếu thì lại khác, các em nên cố gắng phần nhận biết, thông hiểu để có thể đạt điểm trung bình và cố gắng lên điểm khá.

Áp dụng những phương pháp dạy-học và ôn tập trên, năm học 2016-2017 nhóm bộ môn Lịch sử của nhà trường đã hướng dẫn học sinh học và ôn tập đạt hiệu quả khá tốt. Số lượng học sinh theo ban xã hội được tăng lên, chất lượng được cải thiện, kết quả khảo sát chất lượng khối 12 đề Sở cuối kỳ I năm học 2017-2018 môn Lịch sử của trường đạt tỷ lệ 81,17% từ trung bình trở lên.

III. Đề xuất

          Để nâng cao hơn nữa chất lượng dạy và học Lịch sử, chúng tôi xin có một số đề xuất sau:

          Thứ nhất: cần tăng hơn nữa những buổi tập huấn về phương pháp dạy và học bộ môn Lịch sử ở Sở, cụm Huyện và trường để giáo viên có thể trao đổi kinh nghiệm, phương pháp trong giảng dạy.

Thứ hai là về mặt tài liệu: sách giáo khoa là tài liệu hoàn chỉnh nhất cần cô đọng, tăng số lượng hình ảnh và giảm bớt kênh chữ có như vậy học sinh mới bớt “sợ” môn học, tạo được sự hứng thú. Ngoài ra tư liệu tham khảo cần đa dạng hơn để học sinh tự khám phá được bề dày lịch sử thế giới và trong nước để từ đó hiểu hơn về quá khứ.

          Thứ ba về mặt thời lượng: Môn Lịch sử cần được tăng về thời lượng cả học chính khóa lẫn ôn tập để có thể rèn rũa hơn các em không chỉ về kiến thức mà còn cả kỹ năng, phương pháp.

          Thứ tư cần đầu tư hơn về cơ sở hạ tầng CNTT trong trường học: Ứng dụng công nghệ thông tin đã khắc phục được những hạn chế của SGK, đem lại hiệu quả hơn hẳn dạy học truyền thống do đó nhà trường cần đầu tư hơn nữa để giáo viên và học sinh thuận tiện trong việc tìm kiếm tư liệu trên mạng và ứng dụng nó trong dạy học để nâng cao năng lực của thầy và trò.

                                                 Nhóm bộ môn Lịch sử trường THPT A Thanh Liêm

 

 

Tổ Sử - Địa - Ngoại ngữ

Xem thêm...

Thăm dò ý kiến

Bạn biết cổng thông tin Demo qua đâu?

Qua báo đài
Qua bạn bè
Qua Internet
Khác

THỐNG KÊ TRUY CẬP

Đang online: 1

Hôm nay: 9

Tổng lượng truy cập: 206115