tin tức-sự kiện

Phương pháp dạy môn tin học nhằm phát huy tính tích cực

I/ Mục tiêu:
Khi nói đến Tin học thì ai cũng liên tưởng đến chiếc máy tính điện tử, là
công cụ mà con người tạo ra để lưu trữ, xử lý và truyền tải thông tin. Vì vậy việc
dạy và học Tin học nói chung cần phải có các trang thiết bị, đồ dùng dạy học
của nhà trường, điều kiện của địa phương. Dạy học Tin học thường gồm có hai
phần: Lý thuyết và thực hành, cả hai được kết hợp song song với nhau trong quá
trình dạy học, phần lý thuyết Tin học là rất mới đối với đa số học sinh. Vì vậy
trong một tiết học lý thuyết Tin học thường rất khô khan, có thể nói, sự cung cấp
kiến thức thường diễn ra một chiều, bỡi vì : Đây là một môn học mới, khó học,
có nhiều khái niệm trừu tượng, nhiều thuật ngữ chuyên ngành, ngôn ngữ tiếng
Anh, vì vậy học sinh khó hiểu, khó hình dung, còn xa lạ với nhiều học sinh. Vì vậy tiết học thực
hành ít có hiệu quả, giờ thực hành không khỏi còn nhiều lộn xộn, xảy ra tình
trạng học sinh ngại tiếp cận, thậm chí có những học sinh nhút nhát bị bạn dành
máy, mặc cảm nên rất ít chụi thực hành. Như vậy để khắc phục được hạn chế
nêu trên, trước hết giáo viên cần phải có một phương pháp dạy học thật tốt, một
phương thức tổ chức dạy học giờ thực hành sao cho thích hợp và có hiệu quả
Phương pháp dạy học của giáo viên có vai trò rất quan trọng, nó sẽ là công
cụ giúp học sinh hứng thú học tập hơn. Hơn nữa, trong xu thế xã hội ngày càng
phát triển, sự đổi mới của đất nước, nền giáo dục cũng có những thay đổi căn
bản cả về nội dung lẫn phương pháp dạy học và ngày càng hội nhập sâu vào sự
tiến bộ chung của các nền giáo dục trong khu vực và trên thế giới. Vì vậy việc
vận dụng các phương pháp dạy học tiến bộ, tích cực trong tất cả các môn học
nói chung cũng như trong giảng dạy môn Tin học nói riêng cũng là phù hợp với
xu thế chung của nền giáo dục hiện đại theo hướng phát huy tính tích cực của
học sinh nhằm nâng cao chất lượng giáo dục của môn học.
II/ Nhiệm vụ :
Tin học là một môn học mang tính khoa học và công nghệ, tốc độ phát
triển và thay đổi rất nhanh, diễn ra hàng ngày, hàng giờ và thậm chí hàng giây.
Vì vậy khi giảng dạy, giáo viên nên hướng cho học sinh ý thức tự học, tự tìm tòi
nghiên cứu, học thông qua nhiều nguồn khác nhau, đổi mới phương pháp trong
giảng dạy, sử dụng các phương tiện dạy học mới như học qua mạng, soạn giáo
án điện tử, kiểm tra trắc nghiệm trên máy, sử dụng đồ dùng dạy học trực quan,
máy chiếu projector… để phát huy được tính tích cực, tự giác học tập của học
sinh. Tóm lại: Từ những thực trạng nêu trên muốn nâng cao chất lượng giáo dục,
theo kịp với nền giáo dục hiện đại giáo viên cần phải đổi mới phương pháp dạy
học sao cho có hiệu quả nhất khắc phục được những hạn chế nêu trên.
III/ Phương pháp nghiên cứu:
phương pháp dạy học của người giáoviên có vai trò rất quan trọng, dạy học không nên áp đặt, bắt học sinh phải làm
cái này hay phải thuộc cái kia, mà quan trọng hơn là phải tác động đến tâm lý
của học sinh, làm sao cho các em cảm thấy hứng thú, thích học tập và tự giác
học tập.
Như vậy nắm được đặc điểm tâm, sinh lý của học sinh là điều kiện rất
quan trọng để chúng tôi đưa ra một phương pháp dạy học phù hợp nhất, phù hợp
với lứa tuổi, phù hợp với môn học và điều kiện thực tế sẽ góp phần nâng cao
chất lượng trong giảng dạy môn Tin học trong nhà trường mà bản thân tôi đã
thực hiện.
IV/ Nội dung và biện pháp thực hiện:
1/ Thực trạng của vấn đề đặt ra và sự cần thiết để tiến hành thực hiện
chuyên đề
a) Thực trạng chung
Đây là một môn học mới, khó học, dạy học Tin học thường gồm có hai
phần: Lý thuyết và thực hành, cả hai được kết hợp song song với nhau trong quá
trình dạy học, phần lý thuyết Tin học là rất mới đối với đa số học sinh. Vì vậy
trong một tiết học lý thuyết Tin học thường rất khô khan, có thể nói, sự cung cấp
kiến thức thường diễn ra một chiều, bỡi vì : Đây là một môn học mới, khó học,
có nhiều khái niệm trừu tượng, nhiều thuật ngữ chuyên ngành, ngôn ngữ tiếng
Anh, vì vậy học sinh khó hiểu, khó hình dung, còn xa lạ với với các em,tiếp cận với nhiều từ chuyên ngành
do đó trong tiết học lý thuyết Tin học rất dễ bị nhàm chán, những học sinh theo
không kịp không thể tự tìm cho mình kiến thức. Vì vậy tiết học thực hành ít có
hiệu quả, giờ thực hành không khỏi còn nhiều lộn xộn, xảy ra tình trạng học sinh
ngại tiếp cận, thậm chí có những học sinh nhúc nhát bị bạn dành máy, mặc cảm
nên rất ít chụi thực hành. Như vậy để khắc phục được hạn chế nêu trên, trước
hết giáo viên cần phải có một phương pháp dạy học thật tốt, một phương thức tổ
chức dạy kết hợp giữa lý thuyết và thực hành sao cho thích hợp và có hiệu quả
nhất.
2/ Cách giải quyết vấn đề
* Phương pháp dạy học theo nghĩa rộng
Thuật ngữ phương pháp bắt nguồn từ tiếng Hy Lạp (methodos) có nghĩa
là con đường để đạt mục đích. Dấu hiệu bản chất của phương pháp là tính hướng
đích, phương pháp gắn liền với hoạt động, với các hệ thống, các chỉ dẫn. Theo
đó, Phương pháp dạy học (PPDH) là con đường để đạt mục đích dạy học.
PPDH là cách thức hành động của giáo viên và học sinh trong quá trình
dạy học. Cách thức hành động bao giờ cũng diễn ra trong những hình thức cụ
thể. Cách thức và hình thức không tách rời nhau một cách độc lập.
PPDH là những hình thức và cách thức, thông qua đó giáo viên và học
sinh liên hệ những hiện thực tự nhiên và xã hội xung quanh trong những điều
kiện học tập cụ thể.
Các PPDH là những hình thức và cách thức hoạt động của giáo viên và
học sinh trong những điều kiện dạy học xác định nhằm đạt mục đích dạy học.
* Phương pháp dạy học theo nghĩa hẹp
Khái niệm PPDH ở đây được hiểu với nghĩa hẹp, là những hình thức,
cách thức hành động của giáo viên và học sinh nhằm thực hiện những mục tiêu
dạy học xác định, phù hợp với những nội dung và điều kiện cụ thể.
PPDH cụ thể quy định những mô hình hành động của giáo viên và học
sinh.
Các PPDH cụ thể: Thuyết trình, đàm thoại, trình diễn, làm mẫu, luyện tập,
thực nghiệm, thảo luận…
3/ Đặc điểm của phương pháp dạy học
PPDH là một khái niệm rất phức hợp, có nhiều bình diện, phương diện
khác nhau. Có thể nêu ra một số đặc trưng của phương pháp dạy học như sau:
- PPDH định hướng mục đích dạy học
- PPDH là sự thống nhất của PP dạy và PP học
- PPDH thực hiện thống nhất chức năng dạy học và giáo dục
- PPDH là sự thống nhất của lôgic nội dung dạy học và lôgic tâm lý nhận
thức.
- PPDH có mặt bên ngoài và bên trong, PPDH có mặt khách quan và chủ
quan.
- PPDH là sự thống nhất của cách thức hành động và phượng tiện dạy
học.
Phương pháp dạy học có nhiều cách phân loại khác nhau nhưng quan
trọng là vấn đề ở chỗ giáo viên phải nắm được thực chất từng phương pháp, các
ưu nhược điểm của nó để có thể sử dụng thích hợp đúng lúc, đúng chỗ, phù hợp
với các tình huống xảy ra. Không có một PPDH có hiệu quả vạn năng. Cần vận
dụng phối hợp các PPDH phù hợp với mục tiêu và nội dung, đối tượng và điều
kiện dạy học cụ thể.
4/ Phương pháp dạy môn tin học nhằm phát huy tính tích cực của học sinh
Trên cơ sở nghiên cứu và tìm hiểu tâm lý của học sinh tiểu họcphương pháp luận

dạy học tôi thấy vận dụng các PPDH trong giảng dạy mônTin học sẽ đem lại hiệu quả

cao hơn, nâng cao chất lượng dạy và học. Xu hướngchung trong PPDH mới hiện nay

chủ yếu dựa trên ứng dụng của lý thuyết kiếntạo: “Dạy học lấy người học làm trung tâm

hay hoạt động hoá người học, pháthuy tính tích cực, tự giác, sáng tạo của học sinh”.
Người học có vai trò tích cực và tự điều khiển. Học là quá trình kiến tạotích cực.

Quá trình học được tiến hành trong các chủ đề phức hợp và theo tìnhhuống. Kết quả

học tập là quá trình kiến tạo phụ thuộc cá nhân và tình huống cụthể không nhìn thấy

trước. Người dạy có nhiệm vụ đưa ra các tình huống có vấnđề và chỉ dẫn các công

cụ để giải quyết vấn đề. Giáo viên là người tư vấn vàcùng tổ chức quá trình học tập.

Việc dạy được tiến hành với ý nghĩa gợi ý, hỗtrợ và tư vấn cho người học. Tính lặp

lại các phương pháp dạy đã sử dụng bị hạnchế. Quá trình học là đối tượng đánh

giá nhiều hơn là kết quả học tập. Học sinhcần được tham gia vào quá trình đánh giá.

Phương pháp dạy học trong giảng dạy Tin học dựa trên lý thuyết hànhđộng nhận thức,

lý thuyết hoạt động. Bỡi vì trong quá trình nhận thức cần có sựkết hợp giữa tư duy và

hành động, giữa lý thuyết và thực hành, từ đó học sinhlĩnh hội được kiến thức bằng

các hành động cụ thể. Vì vậy phương pháp dạy họcmà chúng tôi giảng dạy môn

Tin học có các đặc điểm sau:
a- Người học là chủ thể của hoạt động dạy học, học trong hoạt động và bằnghoạt

động tự giác, tích cực.
Người học là chủ thể chiếm lĩnh tri thức, rèn luyện kỉ năng, hình thành
thái độ chứ không phải là nhân vật bị động hoàn toàn theo lệnh của thầy giáo.
Thầy giáo đóng vai trò chủ đạo điều khiển, định hướng quá trình hoạt động của
học sinh. Học sinh thông qua những hoạt động cụ thể để định hướng thành động
cơ, kiến tạo tri thức mới cho mình. Chẳng hạn khi dạy một nội dung lý thuyết
Tin học người giáo viên cần đưa ra một hệ thống rất nhiều câu hỏi từ dễ đến
khó. Lúc đầu bao giờ cũng nêu ra những câu hỏi rất dễ để lôi cuốn, phát huy tính
tích cực hoạt động đến tất cả các đối tượng học sinh mà nhất là những học sinh
yếu kém, giáo viên cần ưu tiên, khuyến khích các đối tượng này. Sau đó đưa ra
các câu hỏi khó dần để tất cả học sinh tham gia ý kiến và tự hình thành tri thức
mới, giáo viên góp ý, nhận xét để học sinh xác nhận lại kiến thức mới đó.
b- Dạy học lý thuyết kết hợp với thực hành
Phương pháp dạy học lý thuyết kết hợp với thực hành có thể nói là mới
đối với các môn học khác, nhưng với môn Tin học thì phương pháp này là
không thể thiếu khi dạy bất kì một nội dung Tin học nào. Đây là một phương
pháp dạy học chủ đạo trong quá trình dạy học Tin học. Bỡi vì: học sinh học rất
nhiều môn, Thực tế trong nhà trường môn Tin học bị xem như là một môn học
phụ, lượng kiến thức cho học sinh học bị dồn nén. Do dó: nếu học lý thuyết
chung chung học sinh rất mau quên. Kiến thức Tin học là những nội dung tương
đối mới mẻ, xa lạ và có nhiều khái nệm rất trừu tượng đối với nhiều học sinh.
Hơn nữa kiến thức Tin học đòi hỏi rất nhiều kỹ năng sử dụng máy tính nhanh
chóng và chính xác. Chẳng hạn khi dạy nội dung tạo bảng nếu yêu cầu học sinh
trình bày cách tạo bảng bằng lời lẽ thì đây là một yêu cầu rất khó ngay cả đối
với học sinh giỏi. Còn nếu yêu cầu học sinh lên máy tính thực hiện và trình bày
thì có rất nhiều học sinh biết, ngay cả những học sinh trung bình và yếu.
Vì vậy dạy học lý thuyết gắn liền với thực hành trên máy tính là điều
kiện rất quan trọng để học sinh nắm được kiến thức mới, hình thành kỹ năng, kỹ
xảo cho mình. Kiến thức Tin học không đòi hỏi cao ở khả năng trình bày lý
thuyết xuông mà đòi hỏi học sinh phải có kỷ năng thực hành giỏi, biết sử dụng
máy tính thành thạo.
c- Giáo dục vệ sinh học đường trong tiết thực hành
Đây là một yêu cầu rất cơ bản và cần thiết đối với mọi người học Tin
học, cần phải được giáo dục tốt. Vào đầu năm học cần thông qua cho học sinh
nội quy phòng máy. Các máy tính phải được đánh số thứ tự và có sơ đồ bàn giao
theo nhóm hai học sinh một máy, các học sinh này có trách nhiệm quản lý và
thực hành máy của mình tránh hiện tượng giành máy, gây mất trật tự trong giờ
học. Giờ thực hành phải thực hiện nghiêm túc giống như một tiết học lý thuyết
bình thường, học sinh ngồi thực hành phải đúng tư thế và đảm bảo các yêu cầu
sau:
- Ngồi thẳng, tư thế thoải mái sao cho không phải ngẩng cổ hay ngước
mắt khi nhìn vào màn hình, không ngồi nghiêng, ngồi ngửa khi thực hành.
- Tay đặt ngang tầm bàn phím không vươn ra xa, chuột đặt bên tay phải.
- Nên giữ khoảng cách từ mắt học sinh đến màn hình trong khoảng 50cm
đến 80cm.
- Không nên nhìn quá lâu vào màn hình.
- Máy tính nên đặt ở vị trí sao cho ánh sáng không chiếu thẳng vào màn
hình và không chiếu thẳng vào mắt của học sinh.
- Phòng máy phải gọn gàng, sạch sẽ đảm bảo an toàn cho học sinh.
Học Tin học phải thường xuyên tiếp xúc với máy tính, nếu không giáo dục
tốt cho học sinh về ý thức vệ sinh học đường khi thực hành máy tính thì học sinh
rất dễ mắc các bệnh như cận thị, vẹo cột sống, mệt mỏi khi ngồi học… ảnh
hưởng đến sự phát triển cả về thể lực, trí lực của học sinh.
d- Các hình thức đánh giá thông thường sẽ được sử dụng phối hợp với hình
thức trác nghiệm, kiểm tra trên máy, đánh giá mức độ và kết quả của bài thực
hành .
* Kiểm tra: Là quá trình nhằm cung cấp cho thầy và trò những thông tin
về kết quả dạy và học được thực hiện thường xuyên và xen lẫn trong quá trình
dạy học. Việc kiểm tra nhằm hai mục đích là tức thời và lâu dài.
Tức thời: Tại thời điểm nào đó, thầy giáo dùng một biện pháp nào đó
(thường là các câu hỏi trắc nghiệm kèm theo phương án trả lời) để nắm được
ngay kết quả kiểm tra làm căn cứ cho các bước tiếp theo của tiết học.
Lâu dài: Giúp thầy giáo thấy được sự thành công hay thất bại của quá
trình dạy học, cung cấp một bức tranh về tình hình học sinh làm cơ sở cho việc
lập kế hoạch dạy học, đi sâu vào việc phân hóa đối tượng, chú ý giáo dục học
sinh cá biệt.
Một số hình thức kiểm tra:
Kiểm tra miệng: Ngoài việc thực hiện mục tiêu chung là đánh giá kết quả
học tập ngắn của học sinh. Kiểm tra miệng còn có mục tiêu riêng là thu hút sự
chú ý của học sinh đối với bài học, tạo liên kết giữa bài học trước, bài học hiện
tại và bài học sắp tới. Kích thích sự tham gia tích cực của học sinh vào bài giảng
của giáo viên. Giúp giáo viên thu thập kịp thời thông tin phản hồi để có những
điều chỉnh thích hợp.
Kiểm tra thực hành trên máy: Mục tiêu đánh giá năng lực thực hiện các
bài tập thực hành tin học của học sinh. Đánh giá kỹ năng thực hành của học
sinh. Đánh giá về thái độ trung thực độc lập, hợp tác, tính kiên trì, thận trọng
trong khi thực hành. Gây hứng thú cho học sinh trong việc học tin học.
Kiểm tra viết: Theo truyền thống các bài kiểm tra viết vẫn có vai trò chủ
đạo trong hệ thống các bài kiểm tra. Kết hợp giữa kiểm tra trắc nghiệm và tự
luận.
Tự luận: kiểm tra bằng các câu hỏi buộc phải trả lời theo dạng mở, học
sinh tự mình trình bày lại kiến thức ở nội dung nào đó để giải quyết vấn đề mà
câu hỏi nêu ra.
Trắc nghiệm: Đề bài thường bao gồm nhiều câu hỏi, mỗi câu nêu lên vấn
đề và các thông tin cần thiết để học sinh có thể trả lời từng câu một cách ngắn
gọn. Các thể loại của trắc nghiệm là ghép đôi, điền khuyết, trả lời ngắn, câu
đúng sai, câu nhiều lựa chọn…
Ngoài ra còn có hình thức kiểm tra kiến thức trên máy: Giáo viên chuẩn
bị các gói câu hỏi theo đơn vị kiến thức: kiểm tra sau mỗi bài, mỗi chương, hay
kiểm tra cho mỗi học kỳ bằng nhiều dạng câu hỏi có sự chọn lựa, đánh giá kết
quả sau đó đưa lên trang riêng hay kết nối trường trực tuyến để học sinh truy cập
và ôn tập tại nhà.
2- Đánh giá
Cơ sở của việc đánh giá là những bài kiểm tra, bên cạnh đó còn phải căn
cứ vào quá trình và kết quả thực hành của học sinh.
Mục đích kiểm tra đánh giá không chỉ dừng ở chỗ cho học sinh một điểm
số mà quan trọng là phân tích kết quả cho học sinh thấy được điểm mạnh, chỗ
yếu của mình, chỗ nào nắm vững, vạch ra sai lầm và hướng khắc phục.
V/ PHẦN KẾT LUẬN
Như vậy trên đây là một số định hướng về phương pháp dạy học Tin học mà
trong quá trình dạy học thực tiễn cùng với sự nghiên cứu, tìm tòi chúng tôi đã
đúc kết và tìm hiểu được. Do thực tế dạy học còn nhiều hạn chế, ảnh hưởng
không nhỏ đến phương pháp dạy học, vì vậy cần phải vận dụng một cách linh
hoạt sao cho đem lại hiệu quả nhất. Phương pháp có vai trò rất quan trọng trong
suốt quá trình dạy học, ảnh hưởng to lớn đến chất lượng dạy và học của giáo
viên và học sinh. Tuy nhiên đây cũng mới chỉ là những vấn đề cơ bản mà bản
thân tôi nghiên cứu và tìm hiểu được, chắc chắn còn nhiều thiếu sót, sai lầm
mong quý thầy giáo, cô giáo đóng góp ý kiến để tôi rút kinh nghiệm và hoàn
thiện hơn.



Tác giả: thvinhtru

Xem thêm

Khai giảng năm học 2016 trường tiểu học Vĩnh Trụ
Kỷ niệm ngày nhà giáo Việt Nam 20/11
1 clip cảm động về Bác Hồ